TÜİK’in “Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatistikleri, 2025” dosyası bir kez daha Kastamonu’nun “sağlık” seyrüseferinin “çıkmaz sokak” rotasını göz önüne serdi, “görmek” yahut “bakmak”, işte tüm mesele bu…
Sağlık idareyi maslahatı zihniyetindeki “reaktif” halden “proaktif” hale geçmekte yegane çözüm.
Suyolunda kırılmadan kurtarmak testiyi…
İş işten geçmeden sürece müdahale etmek.
Her ne kadar “koruyucu hekimlik” lafzı tedavülde dolaşsa da…
Alfabenin bir harfine karşılık gelir gelmez.
2025 yılı itibarıyla Kastamonu’daki ölüm nedenlerinin ilk üçü…
“Dolaşım sistemi hastalıkları”, “solunum sistemi hastalıkları”, “iyi huylu ve kötü huylu tümörler.”
Bu “hastalık kadrosu” senelerdir Kastamonu’nun başında…
“Kalp, soluk(suzluk), kanser”.
2025 yılındaki 3 bin 894’ün ölümün bin 396’sı “dolaşım”, 533’ü “kanser”, 499’u “solunum”...
Misal, 2022’de ise 4 bin 214 ölümün bin 542’si “dolaşım”, 608’i “kanser”, 552’si “solunum”.
Süregelen tablo ortada…
İradi müdahale nerede?
(Tanıma ihtiyaç var…
Sağlıkta reaktif yaklaşım “hastalandıktan sonra doktora gitmek ve ortaya çıkan sorunu çözmeye odaklanmak”; proaktif yaklaşım ise “hastalık belirtisi göstermeden düzenli taramalar yapmak, risk faktörlerini (genetik, beslenme, stres) analiz ederek kişiye özel yaşam tarzı değişiklikleri uygulamak.”
“Reaktif”…
Mevcut, klasik, tekdüze.
“Proaktif”…
Yeni, devrimci, çokyönlü.
Diğer deyişle…
Sağlıkta proaktif yaklaşım “hastalık ortaya çıktıktan sonra tedavi etmek yerine, olası riskleri önceden tahmin edip hastalıklar oluşmadan önlem almak demek. Kontrolü ele alarak sağlığı yönetmeyi ve yaşam kalitesini artırmayı hedefler.”
Kastamonu “yerel sağlık teşkilatı” idareyi maslahatta mevcudu terk edip “proaktif” hale evrilebilir mi?...
Namümkün.
Kastamonu’nun sağlığa bakış iklimi “karasal”…
Güneşsiz, soğuk, buz.)
(“Reaktif” nasıl olunur?...
Kamu harcaması namına çok daha az maliyetle.
Dev hastaneler kurmaya heveslenmektense…
Hastalık tedavi etmek yerine vatandaşın sağlık sürecine odaklanmakla ve birinci basamak sağlık kuruluşlarının sayılarını artırmakla.
Hasta vatandaşı muayene etmekten önce…
Vatandaşı hasta etmemeye emek vermekle.
Endüstriyel sağlık tekellerine su taşımaktansa…
Toplumu sağlıklı kılmakla.
Hastaneden önce…
Sağlık ocağı.)
(Ve…
Psikososyal(siz) Kastamonu.
Kapı komşusu iller (Çorum, Karabük, Bartın, Sinop, Çankırı ve ayrıyeten Zonguldak) bütününde “psikososyal(siz)” vahamet liginde şampiyon (açık ara) Kastamonu…
2025 yılında toplam “özkıyım” sayısı 2018’in (kıl payı) tam “iki katı” (19/36)
Faili ozkıyandan evvel “psikososyal” diğer deyişle “toplumsal” kümede aramak bilimsel gerek…
Bu da, “özkıyım” meselesinde failin kurbandan önce “toplumsal küme” olduğunu işaret ediyor ki, çok daha “vahim”.
Kastamonu’nun psikososyal(siz)liğine dair çok daha “vahim” bir tablo daha ne hazin ki…
2024 yılında toplam özkıyım sayısı Kastamonu’nun “18” iken bu sayı 2025’te “36” oldu, yüzde yüzlük artış, yüzde yüzlük “yitiriş”.
Kastamonu “toplumunun/kamusunun” 2024’ten 2025’e geçerken yüzde yüz ders almadığının kanıtıdır bu…
Ki o kadar işaret fişeğine karşın.
Görmemek, duymamak, hissetmemek…
Aksi halde bu tabloyu izah mümkün değil.
2025 yılı itibarı ile “özkıyım” sayıları…
Sinop “8”, Bartın “10”, Çankırı “11”, Karabük “12”, Zonguldak “24”, “Çorum “28”, Kastamonu “36”.
Sormak olmazsa olmaz…
Kastamonu’nun psikososyal iklimi neden bu kadar sıkıntılı?
Kamu kurumlarının bu alanda komisyonları vesairesi var olmasına var…
Ancak sorunun çözümü toplantı masalarında değil toplumun içinde.)
