Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) ihracat verilerini açıkladı. Son 12 aylık ihracatımız 254 milyar Doları geçti. Geçen sene bu rakam 242 milyar dolardı. Başlıca ihracat pazarımız olan Avrupa’da olan krize rağmen ihracatımızın artması olumlu bir gelişme olarak değerlendirilebilir. 1 Ocak- 31 Mayıs 2023 döneminde Almanya (7.8 milyar dolar), ABD (4.9 milyar Dolar), İtalya (4.6 Milyar Dolar) ve Birleşik Krallık (4.6 milyar Dolar) en büyük ihracat pazarlarımız olmaya devam etmişler. Ancak Avrupa ve ABD’deki durgunluk nedeniyle bu ülkelere ihracatımızda ufak düşüşler yaşanmış. Buna karşılık Fransa (4.1 milyar dolar), Rusya (4 milyar Dolar), BAE (1.7 milyar Dolar), Ukrayna (1.2 milyar Dolar) Suudi Arabistan (1 milyar Dolar) gibi ülkelere olan ihracatımızın arttığı ve bu nedenle toplam ihracatımızın arttığı görülüyor. Yani Avrupa pazarında görülen durgunluğa aniden reaksiyon vererek alternatif pazarlara yönelme başarısı göstermişiz. Bu rakamlara Bulgaristan ve Rusya’ya bavul ticareti yoluyla yaptığımız ihracat dahil değil. 2023 yılını ihracatçılar 260 milyar Dolar ile kapatmak istiyorlar ama 1 Ocak- 31 Mayıs 2023 döneminde geçen senenin aynı dönemine göre ihracatımız %3 civarı düşüş göstermiş. Yine de 2023 yılını 260 milyar doların biraz üzerinde bir ihracat rakamıyla kapatacağımızı düşünüyorum.

İl bazında baktığımızda yılın ilk beş ayında 40 milyar dolara yakın ihracat gerçekleştiren İstanbul uzak ara birinciliğini devam ettiriyor. Onu 7.7 milyar dolar ile Kocaeli ve 6.6 milyar dolarla Bursa takip ediyor. Yani Türk hilali ihracatta önlerde olmayı devam ettiriyor. İzmir 5.9 ve Ankara 4.7 milyar dolar ihracat gerçekleştirmiş. Depremden önce beşincilik için Ankara ile kıyasıya rekabet eden Gaziantep depremden sonra Ankara’nın epeyce gerisine düşmüş ve 3.8 milyar Dolar’da kalmış.

Komşularımız ile karşılaştırma yapmak için bir de tablo yaptık. Böylece Kastamonu’nun ihracat performansını karşılaştırabiliriz.

Tablo. 1 Ocak -31 Mayıs 2023 dönemi ihracat (000 $)

İl

İhracat (000 Dolar)

Çorum

351.378

Zonguldak

159.295

Çankırı

153.332

Karabük

150.045

Kastamonu

82.145

Sinop

14.659

Bartın

11.790

Tablodan gördüğümüz gibi Çorum bu civarda ihracat ve sanayi bakımından oldukça öne çıkmış. Çorum, Kastamonu’nun 4 katından fazla ihracat yapmış. Zonguldak, Karabük ve Çankırı gibi komşu iller de Kastamonu’nun iki katına yakın ihracat gerçekleştirmişler. Kastamonu sadece Sinop ve Bartın illerini geçebilmiş. Sanayi bakımından Kastamonu’nun istediği yerde olamadığı böylece sayılarla da görülmüş oluyor. Türkiye’nin dört bir yanında Organize Sanayi Bölgeleri kuruluyor ve buralarda fabrika için yer kalmıyor. İstanbul, Bursa, Ankara gibi yerlerde Organize Sanayi bölgeleri güneşin doğduğu yerden battığı yere kadar uzanıyor. Kastamonu Organize Sanayi Bölgesi ise 33 parseli yeni doldurdu. Seydiler Organize Sanayi Bölgesinde 16 fabrika faaliyette, 7 fabrika inşaat halinde ve 5 fabrika da proje aşamasında… Taşköprü Organize Sanayinde sadece 2 firma faaliyette… Karşılaştırma yapmazsan “Oooo! Ne kadar iyi! Kastamonu OSB’de 33 fabrika var” diye kendimizi avuturuz. Eee! Komşularımız (Karabük, Çankırı, Zonguldak) bize tur bindirmiş. Çorum uçmuş, biraz daha uçsa Samsun, Trabzon gibi büyükşehirlere yetişecek. Kıyaslayınca ne yapacağız?

Biraz da ne ihraç ettiğimize bakalım.

Tablo 2. Kastamonu 1 Ocak- 31 Mayıs 2023 Döneminde İhracat (000 $)

Kalemler

İhracat (000 $)

Demir ve Demir dışı metaller

33.163

Hazır giyim ve Konfeksiyon

19.815

Mücevher

18.855

Kimyevi Maddeler ve Ürünleri

3.042

Mobilya, Kağıt ve Orman Ürünleri

2.910

İhraç ettiğimiz ürünler içinde demir ve demir dışı metaller ön planda yer alıyor. Allah’tan (cc) Küre ve Hanönü’nde bakır bulduk. Bakır da olmasa beğenmediğimiz ihracat rakamının %60’ını ancak yapabiliyormuşuz. Onu Hazır giyim ve mücevher kalemleri takip ediyor. OSB’de çeşitli hazır giyimciler, Devrekani yolunda Ramsey ve Ankara yolunda Casmoni var. Muhtemelen ihracatı onlar yapıyor. Mücevher olarak ne ihraç ediyoruz haberim yok. Demek ki mücevher üretip ihraç eden firmalarımız var ki bu güzel bir haber. Gelelim Mobilya ve kağıt sektörüne… Kastamonu entegre, SFC gibi iki büyük fabrikamız var. OSB içinde Gürcan mobilya ve Derya-pen var. Taşköprü’de Mopak ve Tosya’da kapı üreticileri var. Hepsini Kastamonu ekonomisine katkıları nedeniyle tebrik ediyorum. Allah (cc) razı olsun. Ama bunların ihracatı topu topu 3 milyon dolar bile değil.

Şimdi mobilya sektörünü ele alalım.

Orman nerede? Kastamonu’da…

Sunta, MDF fabrikaları (Kastamonu entegre ve SFC) nerede? Kastamonu’da…

Peki Mobilya fabrikaları nerede? Bursa İnegöl, Ankara, Kayseri’de…

Yani Kastamonu ormanlarında ağaçlar kesiliyor, Kastamonu entegre ve SFC bunları işleyip sunta yapıyor sonra Bursa İnegöl’deki fabrikalar bu suntaları alıp mobilya üretiyor. Biz de mobilyayı İnegöl’den alıyoruz, buraya getiriyoruz. Dünya kadar lojistik maliyeti… Neden? Çünkü Derya-pen ve Gürcan mobilya dışında mobilya girişimi yapan yok. Biraz da Tosya’da ahşap kapı üreticileri var.

Türkiye’nin mobilya ihracatı 4.7 milyar dolar ve Kastamonu’nun bundan aldığı pay binde bir bile değil. Yanlış okumadınız! Türkiye neredeyse 5 milyar dolar mobilya ihracatı yapıyor. Kastamonu bu mobilya ihracatının sadece yüzde birini gerçekleştirse ne olurdu sizce? Tüm ilin çehresi değişmez miydi?

Bu arada haber vereyim. Geçen sene Avrupa’nın en büyük kağıt fabrikası Aydın’da Kipaş tarafından açıldı. Diyeceksiniz “Taşköprü’de de Mopak var”. Var ama kapasitesinin ne kadarını kullanıyor? Tam kapasite çalışsa Kastamonu’nun Mobilya-kağıt ihracatı yerlerde sürünmezdi. Ne oluyor da Aydın’daki fabrika tam kapasite çalışıyor, istihdam sağlıyor ama Taşköprü’deki fabrika eksik kapasite çalışıyor?

Olumlu gelişmeler var mı? Evet var. Devrekani’de tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgesi açılıyor. Taşköprü Organize Sanayi bölgesi giderek gelişiyor. Kastamonu’da yeni Organize Sanayi Bölgesi açılması planlanıyor. Türkiye yüzyılında Kastamonu iki üç adım atıyor ama diğer iller on adım atıyor. İş sadece devlete bağlı değil. Devlet; Organize Sanayi Bölgesini kurar, size düşük faizli kredi sağlar, doğalgaz ve enerjini ucuza kapına kadar getirir, yolunu yapar, ihracat için danışmanlık sağlar ama iş girişimcide biter. Devlet bunları yapıyor mu? Yapıyor. Yapmasa yanı başımızdaki Çorum uçmaz, bizim 4 katımızdan fazla ihracat yapmaz. Demek ki biraz da Kastamonulu girişimcilerin hareketlenmesi gerekli… Bir de girişimcileri (özellikle büyük girişimcileri) komşularımıza kaptırmamamız gerekli. Biz Petlas’ı Çankırı’ya kaptırmayı başarmış bir iliz. Her ilin başarabileceği bir iş değil.