İLİ: KASTAMONU
İLÇESİ: ARAÇ
YERİ: ÇALKÖY
Ahi Ali Bey Türbesi, Araç İlçe Merkezine 6 Km mesafedeki Çal Köydedir. Çal Köyü Ali Bey Mahallesi diye bilinen Ali Bey Köyünde de eski zamanlardan kalma tarihi bir de cami vardır.
Ahi Ali Bey Türbesine köy halkı Ali Baba Türbesi de demektedir. Ahi Ali Baba, Tarihi İpek Yolu üzerinde, Çal Köyde kurduğu zaviyesinde, bir taraftan dersler verirken, bir taraftan da buradan gelip geçen kervanların ihtiyaçlarını karşılamak üzere, hamur işi olarak da bilinen Pasta, Börek, Çörek gibi ürünleri üreten bir ustadır.
Anadolu ve Kastamonu’nun en eski yerleşim yerlerinden birisi olan Araç İlçesinde, esnaflığın kuralları ön plana çıkmış ve Ahilik kültürü ile de özellikle Çobanoğulları v Candaroğulları dönemlerinde oldukça ileri düzeye ulaşmıştır.
Araç ve çevresi, tarihi ipek yolu üzerindedir ve bu yol üzerine Ticari faaliyetleri ve bazı mal ve malzeme üretim işini, Ahi örgütleri üstlenmiş ve bunu da bir disiplin haline gelmesinde de Ahi Ali Bey veya diğer adı ile de bilinen Ahi Baba da, önemli bir rol oynamış ve belirli ahilik kurallarını da hem uygulamış ve hem de uygulatmıştır.
Ahi Baba, hem bir şeker ustasıdır, Hem de iyi bir lokum ustasıdır. Bu işi yaparken , Çırak, Kalfa ve Usta zincirini de uygulayarak, yeni ustalar yetişmesinin de öncülerindendir.
Ahi Baba ile ilgili olarak, Ebu Minhef’in, “Destan-ı Maktel-i Hüseyin” mesnevisinde, Ahi Hüseyin diye bahsettiği zat, Ahi Ali Bey veya halk arasındaki adı ile bilinen Ahi Babadır.
Bu bilgiden hareket ettiğimizde Ahi Baba’nın vefat tarihi olan Hicri, 766, Miladi 1364 tarihi bizlere bu zatın, Candaroğulları Beyi olan, Celaleddin Kötürüm Bayezid döneminde yaşayan bir Ahi olduğu ve bir sanat sahibi olduğu bilgisini vermektedir.
Burada geçen maktel ifadesi, aslında bir savaşta kişilerin öldürülmesi değil. Ticaret hayatında va ahilik kültüründe, nefislerin öldürülmesi anlamında kullanılmış bir ifadedir.
Ahi Baba, eline, beline, diline hakim olan bir zat olarak bilinmektedir. Bu felsefe ile de çok sayıda usta yetiştirmiştir denilmektedir.
Bir Orman Köyü olan Çalköy, antik dönemlerden kalma bir yerleşim yeridir. Bu köy yakınlarındaki Çal Mağarası ise, ayrıca, mağara turizmi için de gezilip görülecek yerlerdendir.
Çal Mağarasının giriş kısmındaki mağara ağzının çevresinde, kaçak kazılar yapılarak bu kısmın, kısmen tahrip edildiği de dikkati çekmektedir.
Buradaki Çal Mağarasının içindeki dikit ve sarkıtların, milyonlarca yıl içinde oluştuğu da anlatılmaktadır. Bazı kendini bilmezler, mağara içindeki bu dikit ve sarkıtları, Altın arıyoruz diye kırmışlardır.
Ahi Baba, tokluk ve Lezzet Kapısını bağlayanlardandır. Riyazet kapısını ise açmaya çalışanlardandır., Halktan yana kapısını bağlayan ve haktan yana kapısını açanlardandır. Herze ve Hezeyan kapısını bağlayıp, marifet kapısını arayanlardandır. Yalan Kapısını bağlayıp, doğruluk kapısını da açanlardandır.
Ahi Baba, Dürüstlüğü ile örnek olmuş bir zattır. Halkın da güvenini kazanmıştır., Mesleğini seven ve mesleğinde de doğru ve dürüstlüğü ön planda tutan bir zattır.
Hak ve Hukuka saygısı ile bilinen, kıt ve kanaat sahibi olan, insanlara şefkat gösteren ve güler yüzlülüğü ile de etrafında tanınmış bir zattır.
Ahi Baba Türbesi, günümüzde de ziyaret edilen yerlerdendir. Türbenin bakım ve onarımının yapılması gerekmektedir.
Son zamanlarda Ahi Baba Türbesi daha çok, gurbetten gelenler tarafından ziyaret edilen yerlerdendir. Türbede, dilek tutma ve adak adama geleneği de vardır.
Aslında, Ahi Baba Türbesi ile ilgili daha geniş bir bilimsel çalışmanın da yapılmasında yarar vardır. Bu çalışma sayesinde, Beylikler dönemindeki iktisadi ve ticari hayat hakkında da bilgiler edinilebilir.
Ahi Ali Bey veya Cicar köylerde de yaşayanların ifadesi ile bilinen Ahi Baba Türbesinde ebedi hayatında mekan tutmuş olan bu zat hakkında, bana düşen görev ise, Mekanı Cennet ruhu şad olsun demektir.
