Şenpazar İlçe merkezine 21 km mesafede, Dağlı köyü yakınlarında, Arpa Çukuru denilen yerdeki türbe, halk arasında, Erenler Türbesi olarak bilinmektedir.
İLİ KASTAMONU
İLÇESİ ŞENPAZAR
YERİ DAĞLI KÖYÜ
Candaroğullarının ilk yıllarında, Buhara’dan, Şir Ali Bani veya Şeyh Ali Bani denilen zat ile birlikte, bu bölgeye, miladi 1309 yılında yerleşen erenlerden olduğu anlatılmaktadır. Bunlardan Şir Ali Bani, Kuz Tekke denilen yere yerleşmiş ve Arpa Çukuru civarına yerleşen Erenler ile, zaman içinde bir araya gelerek, buraların Türkleşmesi ve İslamlaşması için, büyük gayret sarf ettikleri anlatılmaktadır.
Şenpazar İlçe merkezinden geçen Çayın oluşturduğu, Şehriban kanyonu ile, Loç yöresi ve Azdavay’dan Geçen ve Valla kanyonunu oluşturan Çay ile, bu nokta ,nerdeyse orta nokta olup, bu iki kanyon arasındaki mesafe, yaklaşık birbirlerine 8 km kadar yaklaşmaktadır. Dağlı kuylucu da, buradaki erenler türbesine oldukça yakındır.
Halk arasında, İnsan yutan Çukurlar, Yerin Kulağı, Cıngıl Kuyular, Dibi görülmeyen Delikler ve bu deliklerin dibinde yaşadığına inanılan, Kuyluç Kızının, beğendiği erkekleri, deliklerin dibine çektiğini ve bunların, bir daha yer yüzüne dönmediği rivayetleri anlatılmaktadır. Dağlardan, Şimşir Kaşık yapmak için kesilen, şimşir ağaçlarının bulunduğu bu yerlerde, çok sayıda, yerin kulağı veya Kuyluç Kızının yaşadığı, dibi görülmeyen karanlık deliklerin olduğu da anlatılmakta ve bu deliklerden birisine düşenin, bir daha, yer yüzüne çıkamadığı da, anlatılanlar arasında, dikkati çekmekte olup, ancak, Arpa Çukuru erenlerinin yardımı ile, bazı erkeklerin, tekrar yeryüzüne ulaşabildiği de anlatılanlar arasında yer almaktadır.
Şehriban Kanyonunun içinde ise, Şelaleler, cadı kazanları gibi yerlerin olduğu ve Gelin yutan düz diye bilinen, bir yerin de bulunduğu anlatılmaktadır. Burada su battığı denilen ve suyun kaybolduğu bir çukurdan da bahsedilirken, bu suyun, bir miktar sonra, yine yer yüzüne çıktığı da anlatılmaktadır. Bu suyun battığı yerin dibinde de, Kuyluç kızının yaşadığına inanılmaktadır.
Birde, bu, dibi görülmeyen kuyuların dibinde su tanrıçası, “Ma” veya “Kybele” denilen, bir tanrıçanın yaşadığı da anlatılmaktadır. Bu tanrıça, kış aylarında, yerin kulağı denilen, bu dipsiz kuyularda yaşar, yaz aylarında ise, dağların başında yaşarmış.
Bahar gelmesi ise, onun, dağların başına çıkması ile başlar, ağaçlar çiçeklenir, kuzular doğar, geyikler yavrularmış. Bu tanrıçanın halinden ve dilinden ise, Arpa Çukurunda yaşadığına inanılan, Erenler anlarmış. Onların dediğinden bu tanrıça çıkmazmış.
Arpa Çukuru Erenlerinin yaşadığına inanılan ve buradaki Erenler Türbesinin bulunduğu yer ise, Kastamonu’daki, Haceh, yani Hacet Türbesinde bulunan, Haceh Sultan, Ballı Baba türbesinde bulunan Ballı Baba, veya Gazallar Türbesinde bulunan, Gazallı Sultan gibi zatların da, yerleşim yerlerinin bulunmadığı yerlerdeki türbelerin, bir benzeri olup, buralarda yatan zatların, gerçek isimleri ve yaşadığı devirlere ait olduğu anlatılan, rivayetlerden başka, bir bilgiye ulaşmak pek mümkün olmamaktadır.
Ancak, bu civardaki, Alacık köyündeki, eski yerleşim yeri olduğu bilinen, Bezez kalıntıları ile, Salman Köyündeki, taştan oyma merdivenlerden dönerek inilen, kırk merdiven kalıntıları ve Kokurdan yaylasındaki, eski kalıntılar ve Sarı yolu harabelerinin kaçak kazılar ile yok edilmeden önce, bilimsel olarak tarihçiler ve arkeologlar ile Üniversite bilim ekibinin bir çalışma yapması zamanı gelmiştir.
Gerek Azdavay, Gerek Pınarbaşı, Gerek Cide ve Şenpazar’ın, turizmden hak ettiği payı alması için, bu eşi benzeri olmayan, doğa harikası coğrafi yapının yanına, mağaralar, kuyluçlar, Şelaleler, Kanyonlar ve türbelerin de eklenmesi ile, hem tarih, hem doğa, hem kültür ve hem de, İnanç turizminin, bir bütünlük içinde ele alınması gerekmektedir. Bizde, turizm için her şey var. Ancak eksik olan ne var ise bunun tamamlanması gerekmektedir.
Ayrıca, Harmangerişte bulunan, İkinci Mahmut’un süt annesi, Hatice Sultan Türbesi de, bu civarda, önemli bir yerdir.
Arpa Çukurundaki Erenler Türbesinin bakım ve onarılması gerekmektedir. Küre Dağları Milli Parkı sınırları içinde kalan alanların ise, hiç olmaz ise, patika yürüyüş yollarının boya ile işaretlemesi olsun yapılmalıdır. Bunun turizm için ne kadar önemli olduğunu anlatmaya gerek yoktur. Sadece ilgi gerekmektedir.
Dağlı köyü yakınlarında, Arpa çukurundaki Erenler türbesi Erenlerinin, mekanı cennet ruhu şad olsun.
