Vilayeti Kastamonu (güya) geliştikçe iptidai devrine rahmet okutan “şehirleşme(me)k”, atiye yürüdükçe mazinin zihni asarı antikasını terkisinden taş taş ve kıymık kıymık dökmek, mefkuresini yitirmenin faturasını medeniyet çıkınından dirhem dirhem ödemek istikametinde yokuş aşağı yuvarlanıyor…
Mündemiç dökük, veçhe kan revan, hal bitap.
Şehirleri, köyleri, yaylaları bütününde “Yüzyılların Başkenti Kastamonu” kabulüne mazhar olan Vilayeti Kastamonu’dan gele gele bugüne ve gide gide geleceğe küllerinin dereye döküldüğü Harabi Kastamonu’ya adım adım, an an, fert fert…
“Gelmez yola gidiyor” Kastamonu.
Konaklarıyla şehirde ve köyde yana yana, “çağdaşlık” nutuklarına ve sözüm ona “aydınlanma” pro'c’elerine kana kana, devrin şürekasının hamasetini layüsel sana sana…
Zihni hafriyat altında kalıyor Kastamonu.
Siluetinden dahi ‘yok’sun (b)ilim…
Aklın, izanın, fikrin imiğinde sicim.
Küllerinden dahi bir gün bilince ve vücuda gelememecesine…
Kefeniyle gitti-gidiyor Kastamonu.
Ağlayanı yok…
Ölü salını tutan çok.
(“26. Tarihi Türk Evleri Haftası” 19-22 Haziran 2008'de Kastamonu’da ve Taşköprü’de düzenlenen bir dizi etkinlikle kutlandı…
Kastamonu Valiliği, Kastamonu ve Taşköprü belediyeleri, Türkiye Tarihi Evleri Koruma Derneği ve ÇEKÜL Vakfı işbirliğiyle düzenlenen program kapsamında Kastamonu’nun tarihi değerlerinin ve kent merkezinin incelendiği bir gezi yapıldı ve “Candaroğulları’nın Başkenti Kastamonu, Bir Kasaba Bir Köy” konulu panel düzenlendi.
Konusunda uzman bir çok katılımcının takip ettiği panelin ardından “sonuç bildirgesi” ilan edildi…
Bildirgedeki maddelerin Kastamonu ve benzeri kentler için “bir yön gösterici olması” bekleniyor(du).
“Sonuç Bildirgesi”...
“1- Kastamonu antik çağlardan günümüze kadar tarihin her sürecinin içinde yer aldığı Batı Karadeniz bölgesinin idari ve kültürel başkenti olmuştur. Paphlagonia’nın başkenti Pompiopolis’ten, Candaroğulları’nın kalbi il merkezine kadar yüzyıllardır süregelen bu başkent olma özelliğinin izleri her yanda sürülür.
2- Tarihsel derinliğin biriktirdiği kültürel devamlılıkla zenginleşmiş Kastamonu’nun kimlikli yapısını koruma adına, 1990’lı yıllardan bu yana başta ÇEKÜL Vakfı ve Kastamonu Valiliği olmak üzere çeşitli kurum-kuruluş, sivil toplum örgütleriyle birlikte çalışmalar yürütülmektedir.
3- Bu kapsamda yakın dönem çalışmalarda ‘Yüzyılların Başkenti Kastamonu’ merkezli havzada kültürel koruma boyutunda birlik sağlanması.
4- Koruma politikaları ve uygulamalarında tek yapı ölçeğinden; sokak, mahalle, ada ve kent bütününde planlara ve uygulamalara geçilmesi.
5- Değişen ve gelişen koruma anlayışı doğrultusunda kent koruma planlarının yenilenmesi veya güncelleştirilmesi, koruma planı gerektiren, ancak planı olmayan kentsel yerler için de koruma planlarının yapılması.
6- Kastamonu’nun kırsal yerleşim dokusunu, mimari, kültür ve doğa üçgeni ekseninde bütünleyici koruma, geliştirme planlarının gündeme getirilmesi.
7- Koruma alanlarında uygulanacak modern mimarinin tarihsel kimliği ezici, yok edici olmasına karşı engelleyici tedbirlerin alınması.
8- Bölge coğrafyası, Türkiye’nin en özgün ve korunmuş yaylalarını da barındırdığından buralar için de koruma planları hazırlanarak etik kurullarının oluşturulması.
9- Arkeolojik yerleşimlerle dokuların açığa çıkarılması ve açık hava müzesi şeklinde düzenlenmesi.
10- Tescil edilmemiş ama tescile değer olan bir ya da birkaç sivil mimarlıkla eski köy evinin deneyimli kent-köy yapı ustalarına onartılması ve bu onarım sürecinin restoratör ve mimarlarca gözlenmesi.
11- Yerel el sanatları ve ürünlerinin sergileme düzeyinde pazarlandığı sokak ya da birkaç dükkanlık ‘arastalar’ oluşturulması.
12- Koruma çalışmalarına katkıda bulunmak ve çağdaş bilincin geliştirilmesine yönelik, akademik, bilimsel, kültürel ve sanatsal etkinliklere takvimsel bir süreklilik kazandırılması; bu amaçla arşiv taraması ve çalışmaların yer alacağı belgelikler (dokümantasyon, kitaplık) oluşturulması.
13-Planlama ve uygulamaların, kamu-yerel-sivil kuruluşlarca, 26. Tarihi Türk Evleri Haftası örneğindeki gibi-ortak çalışma süreçleriyle gerçekleştirilmesi.”)
(“Bütüncül” vaziyette vilayetin tümünü “kültürel mirası koruma” ve “aslına uygun yaşatma” müfredatında “ulusal” okul olma yolunda 1990'ların ikinci yarısında itibaren atına eyer vurdu Kastamonu…
2008'deki etkinlik bu yolun istasyonlarından biriydi.
Yaklaşık çeyrek yüzyıllık evrede hiç kuşku yok ki örnek de oldu rehber de emsallerine Kastamonu…
20 şehrinde ve köylerinde “aradığını buldu”.
Takadı kesilmeye başlamıştı ki…
“36. Tarihi Türk Evleri Haftası” imdada yetişti.
“Türkiye Tarihi Türk Evleri Derneği” tarafından “30 Nisan-5 Mayıs 2019” tarihleri arasında düzenlenen programın teması “Kastamonu” oldu…
“Kastamonu -Bir Ilgaz Rüyası-”
İstanbul'da 30 Nisan günü Kastamonu'nun konu edildiği “sempozyum”...
Akabinde “2-5 Mayıs” Kastamonu gezisi.
Türkiye'nin dört bir yanından vatanseverler Kastamonu için(de) toplandı…
11 yıl önceki “bildirge” bir kez daha “bildirildi”.
Kastamonu'ya “can suyu” idi…
“Kurtarma haladı”.)
(2019 yılındaki o “aşı tutmadı”...
Geçen sürede “kültürel miras korumacılığı” peyderpey eridi.
Giden gitti…
Kalan da yitmekte.
Vilayeti Kastamonu yeniden “kuruluyor”...
Kaybetti(k) savaşı “Kızılderililer”.)
