Bazı gelişmeler vardır ki ülkelerin ve milletlerin kaderlerini etkiler. O gelişmeleri kendi lehine kullanan ülkeler ekonomik, siyasal ve toplumsal açıdan öne çıkarlar. Eğer değerlendiremezlerse diğerlerinin gerisinde kalırlar. 2013 yılında Çin tarafından açıklanan Kuşak Yol projesi de Türkiye açısından önemli bir fırsattır. Eğer değerlendirebilirsek gerçekten de Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın dediği gibi Türkiye Yüzyılı başlar. Ekonomik ve siyasal olarak Türkiye hak ettiği yeri elde eder.
Önce Kuşak Yol projesinin ne olduğunu açıklayalım. 1978 yılından itibaren Çin son derece başarılı ekonomik performans göstermiş ve Dünyanın ikinci büyük ekonomisi haline gelmiştir. 2028-2032 yıllarında da ABD ekonomisini geçme ihtimali var. Çin vatandaşları arasında yapılan anketlerde de çoğunluk satın alma güçlerinin beş sene öncesinden çok daha iyi olduğunu belirtiyor. Artık kötü koşullarda günde 15 saat çalışan Çin işçileri ile ilgili haberler daha az görülüyor. 15-20 sene önce “Çin malı” diye hor görülen, kalitesiz olduğu düşünülen Çin ürünleri artık yok. Huawei, Vivo, Oppo marka cep telefonları rağbet görüyor.
Çin’in bu hızlı yükselişi tabi ki ABD tarafından endişe ile karşılanıyor. Bu nedenle de bizim medyada pek bahsedilmiyor ama ABD, Çin’i denizden kuşatma altına almak istiyor. G.Kore, Vietnam, Filipinler, Tayvan, Japonya gibi ABD’ne yakın ülkeler Çin’i denizden sıkıştırıyor. Bunun yanında Çin bir süre önce gerçekleştirdiği %10 ve üzerindeki ekonomik büyüme oranlarını artık gerçekleştiremiyor. Diğer yandan Çin’in Batı ve Doğu kısımları arasında büyük kalkınmışlık farkları var. İhracatını istikrarlı biçimde yapmak, sanayisi için gerekli enerjiyi elde etmek, ekonomik büyümesini sürdürmek, bölgeler arasında kalkınmışlık farklarını gidermek için Çin de çeşitli yollar arıyor. 2013 yılında Çin lideri Xi’nin Kazakistan’da açıkladığı Kuşak Yol projesi Çin’in bu sorunlarını çözmeyi başarabilecek bir proje olarak görülüyor. Tabi doğal olarak ABD, bu projeye karşı ve engellemek için elinden geleni yapıyor. Çin ve Rusya, tek kutuplu Dünya düzeni yerine Çok kutuplu dünya düzeni kurmak istiyor ve ABD de buna direniyor.
Kuşak Yol projesi Pekin ile Avrupa arasındaki yolları kapsıyor. Pekin’den kalkan bir tren Londra’ya varacak. Bunun altı temel güzergâhı var. Rusya’dan geçen yollar hem uzun ve maliyetli hem de Rusya-Ukrayna savaşından sonra Avrupa bu yola sıcak bakmıyor. Bir de Pakistan Gwadar limanından Hint okyanusu, Kızıldeniz ve Akdeniz’e ulaşan denizyolu var. Ama bizi ilgilendiren orta koridor denen ve Türkiye’den geçen güzergâh. Orta Koridorla Çin’den yola çıkan mallar Türkmenistan, İran, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya ulaştırılacak. Bu yolla Çin malları sadece 10 günde Avrupa pazarına ulaştırılacak (deniz yoluyla bu 20-40 gün sürüyor). Orta Koridor, diğer güzergâhlara göre hem daha düşük maliyet hem de daha çabuk ulaşım sağlayacak. Rusya-Ukrayna savaşından sonra Avrupa, Rusya’dan geçen yola tamamen soğuk yaklaşıyor ve bu da orta koridorun önemini artırıyor.
Orta Koridor, Türkiye için neden önemli?
Birincisi; Türkiye bu koridor sayesinde Dünya’nın lojistik merkezi olma şansını elde edecek. Şu yazdığım ulaştırma projelerini arka arkaya düşünün. Marmararay, Bakü-Tiflis-Kars demiryolu, Edirne-Kars Demiryolu, Ankara-İstanbul Hızlı tren projesi, Ankara-Sivas Hızlı tren projesi, Yavuz Sultan Selim Köprüsü, Avrasya Tüneli, Çanakkale 1915 Köprüsü, İstanbul Havalimanı… Gezi parkı isyancılarının karşı çıktığı neydi? Bu altyapı projeleriydi. Bu projelerin tamamen durdurulmasını istiyorlardı. “Marmararay su alıyor”, “Uçak inmeyen yere İstanbul Havalimanı yaptılar”, “İstanbul havalimanının olduğu yer kuşların göç yolu, kuşlar uçakların motorlarına girecek ve uçaklar teker teker düşecek”, “Yavuz Sultan Selim köprüsü için bilmem kaç sene para ödeyeceğiz” tarzı çocukların bile güleceği söylemleri hatırlayacaksınız. Çin mühendisler tarafından yapılan Marmararay su almadı. İstanbul Havalimanı, uzak ara Avrupa’nın en çok uçak trafiği olan havalimanı ve arayı rakipleri ile sürekli açıyor. Yavuz Sultan Selim köprüsü için devletin verdiği garanti geçiş bir sene sonra bitiyor. Çok kutuplu dünya projesini destekleyen Rusya’nın Dünya doğalgaz piyasası merkezi olmasını da bu açıdan değerlendirmek gerekli. Türkiye’nin en değerli markası Türkiye Havayolları halen en fazla yere uçuş yapan havayollarından biri olarak göze çarpıyor.
İkincisi; Orta Koridor sayesinde Türkiye; Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan, Kırgızistan ve Kazakistan gibi Türki Cumhuriyetlerle daha rahat sosyal ilişkiler kuracak. Örneğin; Devlet Bahçeli ve Sinan Ogan, trene binip Türkmenistan’da konferans verip ülkeye aynı gün içinde geri dönebilecek. Mayıs ayının sonunda Türk Dünyası ortak alfabe komisyonu birinci toplantısı yapıldı. Azerbaycan, uzun süre sonra işgal altındaki topraklarının büyük kısmını geri aldı ve Zengezur koridorunun açılması yönünde adımlar atıldı. İran dışında buna hiçbir ülke de karşı çıkmadı. Muhtemelen Çin muhalif seslerin ikna edilmesinde Türkiye ve Azerbaycan’a yardımcı oldu. Türk Dünyası ortak para birimi konuşulmaya başlandı. Türki Cumhuriyetlerden gelip Türkiye’de eğitim alan üniversite öğrencileri giderek artıyor. Türk Devletleri Teşkilatı ve Türk Yatırım Fonu kuruldu. Ben size “yaklaşıyor yaklaşmakta olan” diyeyim, siz anlayın.
Üçüncüsü; Türkiye’nin güzergâh üzeri ülkelere olan ihracatını artırması için çok önemli bir fırsat. Türkiye’de sürekli yeni organize sanayi bölgeleri kuruluyor. Türkiye’de yabancı sabit sermaye yatırımları (yabancı fabrikalar) giderek artıyor. İhracat 255 milyar dolara dayandı ve beş sene içinde 400 milyar doları bulması bekleniyor. Bu güzergâh aynı zamanda Türk mallarının da Avrupa pazarına çok daha kısa sürede ulaşmasını sağlayacak. Körfez ve Çin sermayesinin Türkiye’de daha fazla sabit sermaye yatırımı yapması bekleniyor.
Bunun dışında Türkiye’nin bölgesel kalkınmışlık farklarını gidermesi, turizm faaliyetlerini desteklemesi gibi faydalar da elde edeceği görülmektedir.
Yani Kuşak Yol projesi Türkiye yüzyılı için önemli bir fırsat..
