İLİ KASTAMONU
İLÇESİ ARAÇ
Araç da merkezinde bulunan Abdal Paşa Türbesi Türk İslam Çağına ait önemli bir ışık kaynağıdır.
Abdal Paşa Candaroğulları beylerinden olan Kötürüm Bayazıd zamanında yaşamıştır. Kötürüm Bayazıd ise Candaroğullarının 8. Beyidir. On dördüncü Asrın başlarında emir olan bu zat ın Fatih Sultan Mehmet Hanın Halası Civan Sultan ile evli olduğu bilinmektedir. Sinop da da görev yaptığı bilinmektedir.
Seydi Bilal Türbesinin yanında bulunan Hatun Sultan türbesindeki bayan mezarının ise Civan Sultana ait olduğu anlatılmaktadır.
Yine Araç ilçemizde Ali Danişmend Gazi Türbesi ile Gicirik suyu , Gölcük yaylası, sıra gömü yaylası, Fatma nın oluğu, Araç Kalesi ve on iki binlik geçmiş tarihi olan Kahin tepesi turizm açısından bu ilçemizin önemli yerleridir.
Abdal Paşa ise döneminin en önemli atma türkü ustalarındandır. Abdallık geleneği günümüzde İç Anadolu bölgesinde başta Kırşehir, Nevşehir ve Keskin dolaylarında halen devam etmektedir.
Abdal Paşanın babasının adı Seyyid Mehmet’tir. Abdal Paşanın esas adı Seyyid Ali’dir. Mehmet oğlu Ali o dönemin alimlerinden Şeyh Hacı Kadı’dan dersler alarak ilim ve irfan tahsil etti. Şeyh Hacı Kadı, öğrencisine sağlığında icazet vererek yerine kendinden sonra görev yapmak üzere şeyh olarak görev verdi. Hac vazifesini de ifa eden Şeyh Hacı Ali Efendi aynı zamanda Araç civarının emiri olarak da görev yaptı. Halk onu Şeyh Hacı Ali adı ile tanımaktan ziyade Abdal Paşa olarak bilmektedir. Hicri 765, miladi 1363 yılında bir vakfiye hazırlatarak oğlu Hace Fakih Ahmet’i bu vakfın idaresine atadı. Bu vakfiyenin hazırlattığı andan kısa bir süre içinde de vefat etti. Abdal Paşa yani diğer adı ile Şeyh Hacı Ali Efendi miladi 1363 yılında hakka yürüdü.
Kara Deniz Bölgesinde ise Atma Türkü daha yaygın olarak söylenmeye devam etmektedir. Bu türküler tamamen doğaçlama olarak söylenmektedir. O anda akla geldiği şekilde söylenir. Hece veznine uyumludur. Uyaklı yani kafiyelidir. Bazen saz ve kemençe eşliğinde söylendiği gibi ritim olarak çok çeşitli aletler de kullanılabilir. Bazen çalgıyı başkası sözü başkası da kullanabilir. Hem tam hem de yarım kafiye kullanılabilir. Genellikle atma türküler 5+4 dokuz heceli veya bazen 4+4 sekiz heceli bazen de 4+3 yedi heceli olarak atma türküler söylenebilir. Hangi durak ve hece sayısı ile başlarsa o sayı ile devam ettirilir ve bitirilir. Atma Türkülerde ilk iki mısra asıl söylenecek sözün hazırlığı için kullanılırken esas söz son iki mısra içindedir. Çoğunlukla üçüncü mısrada kafiye de olmayabilir.
Dönemin en önemli atma türkü ustası olarak bilinen Abdal Paşa nın günümüze ulaşmış yazılı bir eserine henüz ulaşılamamış olmasına karşılık ondan günümüze ulaşmış ve halen bası kişilerin ezberinde olan çok sayıda atma türküler günümüzde de söylenmektedir. Abdal Paşanın miladi 1363 yılında hazırlatmış olduğu vakfiye günümüze kadar ulaşan en önemli belge olarak bilinmektedir. Ayrıca, oğlu Fakih Ahmet’e ait olduğu ve seceresinin Peygamberimize kadar uzandığını gösteren bir belge de mevcuttur. Bu belge ise hicri 834, miladi 1430 tarihlidir.
Taşköprü ilçesinde bulunan Abdal Hasan Türbesinde yatan zatın böyle bir hünerinin olup olmadığı konusunda da bir araştırma ve inceleme yapıldığı konusunda da bir bilgiye ulaşamadım.
Ayrıca Abdal Musa Denilen ve bu geleneğin ustalarından olduğu anlatılan bir zatın da türbesinin Dırvana dolaylarında olduğu anlatılmış ancak bu zatın mekanına gitmek henüz nasip olmamıştır.
Abdal Paşanın gerçekten paşalık rütbesine kadar ulaşan bir subay olduğu veya halkın mı ona paşa dediği yoksa türkülerinde bu mahlası kullandığı konusunda da bir bilgi elde edilememiştir. Araç ilçemizin gönül sultanlarından birisi olan ve türbesi de halen ziyarete açık olan abdal Paşanın mekanı cennet ruhu Şad olsun
