İLİ KASTAMONU
İLÇESİ CİDE
YERİ İLYASABEY KÖYÜ

Acına Türbesi, Cide İlçe Merkezine 57 km mesafedeki İlyas Bey Köyündeki surları yapan ve Loç Vadisindeki bir türbede yatan zat olduğu konusu idi. Bu köyün eski adları ise, Fağraz, Fakaz ve Fakoz olarak kayıtlarda görülmektedir.
İlyas Bey Köyü, eskiden 95 hanelik bir yerleşim yeri olarak bilinmektedir. Burada, antik dönemlerden kalma surlar, ve tarihi kalıntılar da vardır. Bir de, bu köyde, çok eski dönemlerden kalma, büyük bir mezarlık vardır.
İsabeyli köyündeki tarihi kalıntılar ile ilgili genel bir bilgi toplamaya çalışırken, dikkatimizi başka bir huşu çekti. Buradaki tarihi surları yapan kişinin, günümüzde, Loç Yöresi diye bilinen yerde, Acına Türbesinde yatan zatın olduğu belirtildi.
Bazı kaynaklarda, Acına, bazı kaynaklarda, Aşina, bazı kaynaklarda ise, Açina olarak geçen ve Acına Türbesine yatan zat ile ilgili olarak, yapılan araştırmalarda, bu zatın, Küfe Şehrinden gelip buraya yerleştiği ve İslamiyeti de burada kabul ettiği belirtildi.
Küfe kentinin, Fırat Nehri kenarında olduğunu biliyoruz. Küfe, kum tepesi demek diye de biliyoruz. Ayrıca, Aşina veya Acına topluluğundan bazı ailelerin, hicri 133,Miladi 750 yılında, Kastamonu sahilinde Fagraz denilen bir yere yerleştikleri ve burada bir kale kenti yaptıkları da tarih kitaplarında kayıtlıdır. Orta Asya’yı terk eden bu boya bağlı bazı aileler Küfe civarlarına yerleşmişler, bunlardan bir kısmı da, Karadeniz kıyılarına kadar gelerek, günümüzde, İlyas Beyli Köyü olarak isimlendirilen Fakaz’da bir küçük şehir devleti kurarak, burada, küçük bir kale oluşturdukları bilinmektedir.
Bu Türk boyu ile ilgili olarak, Memiş Ağa İsimli bir araştırmacı, Hicri, 1250, Miladi 1834 yılında yazdığı Silsilenamede belirttiği üzere, Acına halkının aslı, Gök Türklere dayanmaktadır.
Acına Türbesinde yatan zat ile ilgili hicri 508, Miladi 1114 tarihli bir kaynakta ise, bu türbede yatan zatın, Urgur Karyesinde, 2000 akçelik bir tımar’ın sahibi olduğu belirtilmektedir.
Hicri 512, Miladi 1118 tarihli bir belgede de, Süvari Zabiti yetiştirilen bir yerin, Acına denilen zatın aldığı Tımar arazisi olduğu belirtilmektedir. Bu zata, bu tımar arazisi, yapılacak askeri seferlere katılması şartı ile, kendisine Tekire verildiğinden bahsedilmektedir.
Acına Türbesinin bulunduğu, Cide Loç Vadisinde, günümüzde beş muhtarlığa bağlı on iki köy bulunmaktadır. Bu köylerden bir tanesi de Acına Köyüdür.
Loç Vadisinde ise, 29 adet endemik bitkinin de yetiştiği bilinmektedir. Cide Turizmi için de önemli olan Loç Vadisindeki Acına Türbesi de, İnanç turizmi için, ayrı bir önem taşımaktadır.
Tarihi Kayıtlarda, Cide’nin tarihinin milattan Önce 14- 15 bin yıllık olabileceği belirtilmektedir. Türkler bu güzel yerleri hiçbir zaman boş bırakmamışlar ve tarihin her döneminden günümüze kadar ulaşan izler de bırakmışlardır.
Yine tarihi kayıtlarda, “Açina-Kurt” biçiminde bir ifadenin yazılı olduğu da görülmektedir. Yine, Acına Türbesinde yatan zatın, Sinop İl Merkezindeki Seydi Bilal Türbesinde yatan zat ile de irtibatlı olduğu anlatılmaktadır.
Acına köyündeki, Acına Türbesinde yatan zatın mezarının bulunduğu yer, yeşillikler içinde bir yerdir. Türbe, yeşillikler arasında, oldukça sade bir yapının içindedir. Türbenin bulunduğu yere, köy halkı, kutlu bir kum tepesi demektedir. Burası, küçük bir yığma tepedir. Bu tepedeki Acına Türbesinde yatan zatın da, kutlu bir ermiş olduğu anlatılmaktadır.
Acına Türbesinde yatan zatın, ne adı, ne de vefat tarihi hakkında bir bilgi bulamadım. Loç Yöresi halkı Ona; Yattığı Toprak Belli, Tuttuğu Bayrak Belli, Ona hürmeten Allaha Yalvaran her kimse, acılardan, hastalıklardan, sıkıntılardan kurtulur demektedirler. Yapılan duaların, gönülden olması, sahih dualardan olması ve kabul edilen dualardan olması gerekmektedir denilmektedir.
Eskiden, bu bölgede, bir tekkenin olduğu da belirtilmektedir. Acına Türbesinde yatan zatın, bu tekkenin kurucusu veya şeyhi olduğunu da anlattılar. Acına türbesinde yatan zat, bir erendir, bir ermiştir, bir ulu zattır denilmektedir.
Bizde, Acına Türbesinde yatan zata, mekanın cennet, ruhun şad olsun diyoruz.
Zühtü Aslan