İLİ KASTAMONU

İLÇESİ MERKEZ

YERİ TERZİ KÖYÜ

Kastamonu merkezine 30 km mesafedeki Türbe- i adil veya halk arasındaki ismi ile Adil Bey Türbesi’nin şekline bakıldığında Kastamonu Merkezinde bulunan Karanlık Evliya Türbesi ile benzerlik göstermektedir. Ancak Karanlık Evliya Türbesi Çobanoğulları Dönemine, Türbe-i Adil ise Candaroğulları dönemine aittir.

Türbe-i Adil ise Candaroğullarının dördüncü Bey olan olan Yakup Beyin Oğlu (Bazı Kitaplarda Yakup Paşa olarak geçmektedir) Adil Bey’in yattığı bir mekandır. Adil Beyin oğlu olan Mahmut Çelebi veya halk arasındaki ismi ile Mahmut Bey tarafından miladi 1374 yılında yapılmıştır. Bu tarih Adil Bey’in miladi 1361 yılında ölümünden 13 yıl sonraki bir tarihtir. Mahmut Bey ise Miladi 1366 yılında Kasaba Köyünde bir cami yaptırmış ve bu caminin giderlerini karşılamak üzere Mahmut Çelebi vakfiyesini hazırlamıştır.

Bu vakfiyenin başlangıç kısmında “Büyük Emir Yakup Paşa Oğlu Şehit Adil Bey Oğlu Emir Mahmut Bey” ifadesi ise Adil Bey’in Şehit edildiğini gösteren tarihi bir vesikadır.

Emir Mahmut Bey Kastamonu’ya tabi Sorkun Nahiyesinin Ilısu yerinde (Bu günkü Kasaba Köyü) bulunan İnanç, Keşdik, Kızılayas, Doğanşah, Ahir, Enbiyah yeri, Fua yeri, Beni Gazi, İvaz Hacı, Sıvacıoğlu yeri, Halit yeri, Oğuz yeri, Seyid Hacıoğlu yeri, Şeyh Mustafa yeri, Babaoğlu yeri, Emir Yusuf yeri, Arzı Halit yeri, Arzı Mansur yeri, Esenli Hidat yeri, Murat Tavil yeri, Emir Yusuf yeri, Davut Kura yeri, Sündüoğulları yeri, Hamza Ecir yeri, Beğdeğirmeni, Musa Çelebi yeri, Hızır Mecnun yeri, Esenlioğlu yeri, Haliloğlu yeri, Güzelyalı, ni vakfetmiş ve bunların hapsinin Sorkun Nahiyesinin Ilısu mevkiinde olduğunu da vakfiyede yazmıştır. Buralardan elde edilen gelirleri de burada yapmış olduğu Caminin giderlerine harcanmasını usul ve esaslara bağlamıştır. Bu Cami günümüzde Kasaba Köyü Mahmut Bey Camisi olarak dünya kültür mirası listesine giren bir tarihi eserdir.

Adil Bey ise babası dördüncü Bey olan Yakup Beyin yerine Candaroğulları Beyi olarak miladi 1345 ila 1361 yılları arasında görev yapmıştır. Mahmut Çelebi Vakfiyesinde Emir Mahmut Bey’in babası Adil Bey’in Şehi olarak belirtmesi ise tarihçilerin araştırması gereken bir konudur. Adil Bey ise Candaroğullarının beşinci Beyidir. Adil Bey ise beyliği yönettiği tezi köyünde bir de Cami yaptırmıştır. Bu cami günümüzde tamamen yıkılmış olup yeri de boştur.

Adil Bey türbesi içinde altı adet mezar bulunmaktadır. Cesetler ahşap sandukaların içindedir. Adil Beyin İskeletinin bulunduğu sandukadaki kefen çürümemiştir. Adil Beyin bu sandukadaki cesedi çürümemiş olup eti ve kemiği ile günümüze kadar ulaşmıştır. Bu türbeyi Adil Beyin oğlu Mahmut Bey veya diğer oğlu Celaleddin Bayazid’in yaptırdığı tahmin edilmektedir. Celaleddin Bayazıd veya halk arasındaki adı İle Kötürüm Bayazıd ise babasından sonra miladi 1361- 1385 yıllarında Candaroğulları Beyi olarak görev yapmış olup türbesi de Sinop’tadır. Mahmut Beyin ise Kasaba köyündeki mezarı miladi 1954 yılında yerinden sökülmüş ve mezar taşları Kastamonu Arkeoloji müzesine nakledilmiştir.

Saraydan sadece temel taşlarından başka bir şey günümüze ulaşmamıştır. Bu sarayın adının köylüler tarafından Harem-i Şah olduğu anlatılmaktadır. Bazı işiler ise Şahın Sarayı ifadesini kullanmaktadır.

Adil Bey’in ayrıca ikinci eşinin Trabzon Pontus Rum İmparatoru Aleksiosun kızı Prenses Edoksiya ile evlendiği de bazı kitaplarda yer almaktadır. Yine bası tarihçiler Edoksiya’nın Adil Beyi zehirlediği veya şehit ettiğini de yazmaktadır.

Adil Bey Türbesinin bulunduğu alanda çok sayıda mezar vardır. Bu mezarların bilimsel olarak incelenmesi Kastamonu tarihine ışık tutacaktır. Ayrıca bu türbenin bulunduğu yer orman içinde olduğu için bu mezarlar kaçak kazılar ile talan edilmeye devam etmektedir.

Türbe, Şeyh Şabanı-ı Veli ve Kastamonu Evliyaları Anma Haftasında ve Çevre halkı tarafından halen ziyaret edilen bir mekandır. Bu türbenin dışında kalan bazı mezar taşları ve buradaki taş parçaları vahşi hayvanlar tarafından yalanmaktadır. Ayrıca geceleri buraya gelen geyiklerin türbe yanında değişik şekillerde hareket ettikleri ve burada yatan zatlara hayvanların dahi zarar vermedikleri anlatılmaktadır.

Kastamonu’da Candaroğulları beylerinden sadece Adil Beyin yattığı bu türbe günümüze kadar ulaşmıştır. Kastamonu’da İnanç turizmi, tarih ve Kültür turizmi açısından çok önemli bir mekan olan Adil Bey Türbesi’nin yolu asfalt olup her türlü vasıta ile ulaşmak mümkündür.

Türbede yatan Adil Bey ve diğer zatların mekanları cennet ruhları şad olsun.

Zühtü Aslan