İLİ KASTAMONU
İLÇESİ DADAY
YERİ BUZAĞIVEREN KÖYÜ
Akıl Çalman Mabedi, Daday İlçe Merkezine 12 Km mesafedeki, Akılçalman Köyüne bağlı, Buzağı Veren Köyündedir.
Çalman kelimesi, ince kalem işçiliği ile işlenmiş, çevresi, kalem işçiliği ile çevrilmiş donatılmış yer demektir. Akılçalman Mabedinden, günümüze ulaşmış olan sütunlara ve sütun başlarına bakıldığında, buralarda, çok ince bir kalem işçiliği ile, çevrelenmiş, resimler veya stel başları, yani, uzun direk başlarındaki, çok ince, kalem işçilikleri dikkati çekmektedir.
Akıl Çalman Mabedi ile, ilgili olarak, bu mabedin, Bizans dönemi yapısı olduğu anlatılmaktadır. Mabetten, günümüze çok az kalıntı ulaşmıştır.
Akıl Çalman Mabedinin bulunduğu yer, eski bir yerleşim yeridir. Günümüzde, Buzağı Veren Köyü diye bilinen, bu antik yerleşim yerinin eski adı, Buzvirandır.
Buzviran antik kentinin çevresinden, birçok kalıntıya da rastlanmıştır. Bilimsel bir kazı çalışması ile, Akaılçalman mabedi, gün yüzüne çıkartılabilir.
Halk arasındaki bir inanışa göre, Akılçalman mabedinde, ibadet edenlere, bir adet inek yavrusu, yani buzağı verildiği söylencesinin bilinmesidir.
Bu nedenle Akılçalman Mabedinin bulunduğu köy, günümüzde, Buzağı Veren Köyü olarak isimlendirilmiştir denilmektedir.
Buzağı Veren Köyü, en azından, Bizans döneminden, günümüze kadar ulaşmış bir antik yerleşim yeridir. Bazı kişiler, bu yerleşim yerinin, Gaşga Türklerinden kaldığını da ifade etmektedirler.
Halk arasında, Akılçalman mabedi, insanların akıllarının çalınarak, inançlarından menfaat elde ettiklerini, bu nedenle de bu mabede, Akıl Çalma yeri, Akıl Çalma mabedi de, denildiği rivayeti de vardır.
Mabede gelen kişilerin, akıllarını, onlara buzağı vererek, çaldıkları da ifade edilmektedir. Buzağı Veren Köyü ve civarındaki köylere bu nedenle, Akılçalman köyleri denildiği de anlatılmaktadır.
Ancak, bu civardaki köyler eskiden, hem, tarihi ipek yolu üzerindedir ve hem de, ticaret yolları üzerindedir. Günümüzde ise, bu köyler, ana yolların uzağında kalmıştır.
Bir rivayete göre de, İnciğez Köyünde Türbesi bulunan, Toygar Murat, Buzağıveren köyündeki mabedi, fitne ve fesat yeri olarak gördüğünden, yıkıp, yerle yeksan etmiştir denilmektedir.
Hangi tarihte, bu mabedin, yerle, yeksan edildiği konusunda ise, bir bilgiye de ulaşılamamıştır. Ancak, bu mabedin yakınındaki bir yer altı şehrinin de bulunması, bu mabedin, önemini bir kat daha artırmaktadır.
Burada, bizi ilgilendiren konu ise, Akılçalman Mabedi, bir proje ile turizme kazandırılabileceğidir. Yakınındaki yer altı şehri ile birlikte, değerlendirilerek, Daday Turizminde, bir alternatif turizm merkezi olarak da, hizmete alınması, Daday Turizmine, katkı sağlayacaktır.
Ayrıca, antik buzviran yerleşkesi veya yeni adı ile Buzağıveren Köyü de, bu sayede, turizm gelirlerinden istifade edecektir.
Daday’ın geleceğinde turizmin önemi büyüktür. Ancak, alternatif turizm yerlerinin de, turizm amaçlı olarak, değerlendirilmesine, ihtiyaç vardır.
Akıl Çalman Mabedi de, bu amaçla, değerlendirilebilir.
