İLİ KASTAMONU
İLÇESİ MERKEZ
YERİ CUMHURİYET MEYDANI
Ahi Ali Baba Türbesi, Kastamonu İl Merkezinde, Cumhuriyet Meydanının güney kenarında, bu günkü Halk Eğitim Merkezi binasının olduğu yerdedir.
Ahi Ali Baba Türbesi, Candaroğulları Beyliğinin ilk yıllarında yapılmıştır. Türbedeki zat, Candaroğulları emirlerinden I. Süleyman zamanında yaşamış ve devrinin büyük alimlerinden olan Şeyh Ahi Emir Ali Beydir.
Ünlü Arap gezgin, İbn-i Batuta, yazmış olduğu eserinde, Candaroğulları Beyliği ile ilgili bilgiler verirken, Şeyh Ahi Emri Ali Bey hakkında, şu bilgiyi vermiştir.
Şeyh Ahi Emir Ali Bey, devrinin büyük alimlerindendir. Ömrünün uzun bir dönemini, hastalıktan yatarak geçirmiştir. Benim kendisini ziyaretimde, 163 yaşında olduğunu belirtmiş ve bir öğrencisinin güçlükle yatağından doğrultup sırt vererek yatağına doğrulduğunu ve mükemmel Arapçası ile de bana, Hicaz taraflarını sordu. Uzun bir sohbetimiz oldu. Ben daha sonra, Candarogulları Beyin ziyaret etmek için onun yanından ayrıldım.
Zaviyesi, Sığır Pazarı Köprüsünün doğu kenarında idi. Büyük bir zaviye idi, diye anlatmıştır. O tarihlerdeki Sığır Pazarı ise, bu günkü Cumhuriyet Meydanıdır. Sığır Pazarı köprüsü de, Karaçomak Çayı üzerine ahşap köprüdür. Tam yeri ie, bu günkü Vakıflar Bölge Müdürlüğünün hemen güney tarafındaki bir köprüdür ve bu köprü yıkılarak yerine betonarme bir köprü yapılmıştır. Günümüzde ise bu köprü trafiğe kapatılarak, Alparslan Türkeş Parkı alanı içinde kalmıştır.
Ahi Ali Baba, Kastamonu’daki, Ahilik geleneğinin öncülerindendir. Doğum ve vefat tarihi hakkında kesin bir bilgi bulunmamaktadır.
İbn-i Batuta Hicri, 771,Miladi 1369 yılında, 65 yaşında vefat etmiştir. Kastamonu’yu ise bu tarihten önce ziyaret etmiştir. Bu bilgiden hareketle, Ahi Ali Baba’nın 1369 yılından önce vefat etiğini söylemek doğrudur.
Ahi Ali Baba lakabı ie, Şeyh Emir Ali Bey’in türbesinin bulunduğu ve bu günkü Halk eğitim Binasının yerindeki Zaviyesinin Şeyhi olmasından dolayıdır.
Ahi Ali Baba, miladi 1369 yılında, 163 yaşında sağ olduğuna göre onun miladi 1206 yılı doğumlu olduğunu yazmamız da doğrudur.
Bu dönem ise, Çobanoğulları Beyliği dönemidir. Candaroğulları Beyliği ise Miladi 1292 yılında, Eflani’de kurulmuş ve Miladi 1308 yılında da, Kastamonu merkezi Candaroğullarının eline geçmiştir.
Ahi Ali Bey, hem Çobanoğulları Beyliği zamanında, ve hem de Candaroğullarının ilk yılları zamanında yaşamıştır.
Türbesi de, Candroğulları beyliği zamanında yapılmıştır. Ahi Ali Baba türbesinin bulunduğu yer, Cumhuriyet döneminde, ve hatta, 1964 yılında, devrin Valisi, Necdet Yalçın, Çay boyundaki, bu günkü Yalçın Caddesi yolunun açılması sırasında, Çay boyunda bulunan, Ahi Ali Baba türbesini ve zaviyenin bulunduğu binayı yıktırmış ve yol genişletme çalışmasını gerçekleştirmiştir. Yine aynı tarihte ise, Çay Medresesinin binasını da, yol yapımı için yıktırmıştır.
Ahi Ali Babanın türbesinin yıkıldıktan sonra, mezarının nereye nakledildiği konusunda da bir bilgi elde edilememiştir. Ancak, İlyas Kara’nın, Kastamonu Tarihi ile ilgili kitabının 302. Sayfasında ise, hem türbenin yıkılışı ve hem de Ahi Ali Baba ile ilgili, kısa bir bilgi verilmiştir.
Ahi Ali Baba türbesi hakkında, daha geniş bir bilgi verilmemesinin bir nedeni de, bu dönemdeki Karaçomak çayının iki yakasındaki, günümüzde kullanılan yolun açılması ve genişletilmesi sırasında, burada bulunan, türbelerin, medreselerin, zaviyeleri, köprülerin ve camilerin yıkılmış olmasındandır.
Bu günkü Halk Eğitim Merkezi binasının bulunduğu yerde, eskiden, bir türbe, bir cami ve bir de medrese vardır. Günümüzde ise, bunlardan hiçbir kalıntı kalmamıştır.
Ayrıcai tarihi Çay Camisi de tamamen yıkılmış ve yine Nasrullah Kadı Köprüsünün her iki yöndeki ayakları da bu dönemde yol yapımı için yıkılmıştır.
Kastamonu’da her yıl Ahilik haftası kutlamaları yapılmaktadır. Bunun için, Nasrullah Meydanı seçilmekte ve daha sonra da, Ahi Şorba Türbesi ziyaret edilmektedir.
Kastamonu’da Ahilik teşkilatının kurucusu olduğu bilinen, Ahi Ali Baba, hiç olmaz ise, Ahilik Haftası Programının , Halk Eğitim, Merkezinin bulunduğu yerin önündeki meydanda yapılsa, hem Ahi Ali Baba anılmış olur, hem de onun ruhuna bir Fatiha gönderilmiş olur.
Biz, Ahi Ali Babanın, diğer adı ile Şeyh Ahi Emir Ali Bey’in, mekanı cennet, ruhu şad olsun diyelim.
Zühtü Aslan
