İLİ KASTAMONU
İLÇESİ CİDE
YERİ BAKIRKÖY
Veli Efendi Türbesi, İstanbul’da Bakırköy İlçesinde, Osmaniye semtindedir. Vefat tarihi hicri 994, miladi 1586 dır.
Veli Efendi, aslen Kastamonu, Cide İlçesi Velo köyündendir. Günümüzde bu köyün ismi Veli Oğlu Köyü alarak değiştirilmiştir. Veli Efendi, tahsil hayatını Kastamonu’da Şeyh Şaban-ı Veli dergahında tamlamıştır. Sağlığında Şeyh Şaban-ı Veli, sağlığında Veli Efendiye hilafet vermiş ve Veli Efendinin dergahını Bursa’da kurmasını ve orada talebeler yetiştirmesini istemiş ve Veli Efendi’de dergahını Bursa’da kurmuş ve talebeler yetiştirmiştir.
Üstün Vasıflara sahip olan Veli Efendi, Dünya nimetlerine erişmeyi ümit etmemiş ve Dergahın giderlerini karşılamak için at yetiştiriciliği ile meşgul olmak ve buradan elde ettiği gelirlerin tamamının da dergahın giderlerine ve talebe yetiştirmeye harcamıştır. Yetiştirdiği talebelerini de bursa ile Manisa ve Balıkesir civarlarına yerleştirmeye çalışmış, Tekirdağ ve İstanbul’da da bazı talebelerine hilafet makamı vermiştir.
Talebelerinden Şeyh Şuca hazretlerini de Manisa’da Sultan Murad Han’ın ve o yıllarda Manisa’da Valilik görevi yaptığı sırada onunla görüşmeler de yapmış ve onu etkisi altına da almayı başarmıştır. Sultan Murat Han Padişah olduktan sonra ise Veli Efendi, Bursa’daki Dergahını talebelerinden Yunus Dede’ye bırakmış ve İstanbul’a giderek Bakırköy’deki Osmaniye Semtinde yeni dergahını kurmuş ve burada ilmi çalışmalarını sürdürmüştür. Bir taraftan İstanbul’da da at yetiştiriciliği ile de uğraşmış ve yetiştirdiği atlardan elde ettiği gelirlerden de yararlanarak dergahın giderlerini de sağlamış ve Bilim Hayatına da devam etmiştir.
Devrin Osmanlı Padişahı olan Sultan Murad Hanın da hocalığını yapmıştır. Sultan Murad Hanın Kastamonu’daki Şeyh Şaban-ı Veli Külliyesinin giderlerine ve burasının ihya edilmesine de vesile olmuştur.
Veli Efendi, Şeyh Şaban-ı Veli Hazretlerinden ders aldığı sırada onun ders notlarını da muhafaza etmiş ve bir kitapta da toplamıştır. Bu el yazması kitabın İstanbul Fatih Kütüphanesinde olduğunu da anlatanlar vardır. Ayrıca Şeyh Şaban-ı Veli ile ilgili birde kitabının olduğu anlatılmakta olup bu kitabın nerede ve kimde olduğuna dair bir bilgi henüz elde edilememiştir.
Veli Efendi, Kastamonu’da aldığı ilim ve terbiye ile Hocası Şeyh Şaban-ı Veli Hazretlerinin Halvetiliğin Şabaniye kolunun Bursa, Balıkesir, Manisa, Tekirdağ İstanbul başta olmak üzere Balkanlara doğru yayılmasında büyük rol oynamıştır.
Günümüzde Bosna Hersek Makedonya ve Balkanların bir çok yerinde halen Biz Şabaniyük diyen dergah ehli kişilerin varlığı bilinmektedir. Halvetiliğin Şabaniye kolunun balkanlarda halen devm etmesinde ve Dergahlarda halen İlmi çalışmalar yapılmasında Şeyh Şaban-ı Velini sağlığında Halifelik makamını verdiği Veli Efendi’nin katkısı büyüktür.
Şeyh Şaban- Velinin bir koldan 18, bir koldan 24 halifesinin ülkemizde Dergahların kapatılmasına kadar geldiği bilinmektedir. Ayrıca 360 adet üst düzey bilim insanı yetiştirdiği de bilinmektedir. Günümüzde başta Anadolu olmak üzere, Trakya ile Afrika’nın kuzey ülkelerinde, Suriye ve Orta doğuda ve Kafkasların bir kısmında Şeyh Şaban-ı velinin fikirlerinin silsile yolu ile anlatıldığı bilinmektedir.
Bir diğer husus ise Kastamonu’da her yıl Şeyh Şaban-ı Veli ve Kastamonu Evliyalarını anma etkinlikleri yapılmaktadır. Ancak Şeyh Şaban-ı Veli Hazretlerinin yetiştirdiği ve onun Halifelerinin yetiştirdiği talebelerinin de bir kitapta toplanması zamanı gelmiştir. Bu konuda yapılması gereken en önemli konu ise Şeyh Şabanı-ı Veli Üniversitesinin kurulması ile mümkün olabileceği düşüncesindeyim.
Şeyh Şaban-ı Veli Hazretlerinin halifelerinden olan Veli Efendi’nin mezarı ve türbesinin bakım ve onarımının da yapılması gerekmektedir. İstanbul2da Bakırköy’de, Osmaniye Semtindeki bu türbenin çevresinin de temizlenmeye ve çere düzenlemesinin yapılmasına ihtiyaç vardır.
Veli Efendi’nin mekanı cennet ruhu şad olsun.
Zühtü Aslan
