Karşıtlıklar üzerinden akıl yürütme ve zıt kutupların “yaka paça” olmasından senteze ulaşma gayretinde Anadolu’nun kadim “buğday ile koyun gerisi oyun” sözünü ele alalım misal… Ucunda “milli beka” var.
Bir uçta olgunun “operatif” hali ifadelendirilirken…
Diğer uçta “spekülatif” hal söz konusu.
Mevzunun “operatif” ucundan başlayalım…
Madalyonun görünen yüzü.
“Buğday”…
Buğday yetiştirmek zordur, hele ki “kuru tarım” uygulanıyorsa, vaktinde yağacak yağmur ve açacak güneş ki üretim süreci kazasız yol ala, bakmayın şimdiki teknolojinin geldiği merhaleye, evvel zaman “çift sürmek” yiğitlikti, harmanı da zordur, kaldırması da, bulguru da unu da.
“Koyun”…
“Koyun” ana başlığı altındaki “küçükbaş” hayvancılık bereketlidir ama zordur, malum, biri uçurumdan atlasa cümlesi atlar, söz dinler ama inatçıdır, uysaldır ama boynuzu pektir, hülasa zordur küçükbaş ağılından bereket çıkarmak.
Her iki ürünün de üretiminin zorluğunu ortaya koyar “Buğday ile koyun gerisi oyun” tespiti…
Bu ikisinin üstesinden geldikten sonra geride kalan üretimler “oyun” misali kolay ve yerine göre eğlencelidir.
Gelelim “spekülatif” uca…
20’nci yüzyılın ortasına kadar Anadolu tam bir “buğday” ve “küçükbaş hayvancılık” vahasıydı, yerli tohum envai buğday ve küçükbaş, “beyaz adam” geldi sonra, evvela “yerli buğdayınız bereketsiz” dedi ve torbasından çıkardığı “suni tohum buğdayları” serpti, dahası, tohumu her sene almaya mecbur bıraktı çiftçiyi, gübresini de ve ilacını da, toprak zehirlendikçe “bas gübreyi ve ilacı”, Anadolu toprağı tohum tutmaz oldu.
Ardından…
“Hayvancılığınız bereketsiz” dedi, Anadolu coğrafyasına zerre uymayacak “yabancı ırkları” tren dolusu Anadolu ahırlarına indirdi, daha acısı küçükbaşın yerine büyükbaşı koydu, ağıl bırakmadı epey bir coğrafyasında Anadolu’nun, ne desen kaldı ne gelenek.
Avrupa coğrafyasının büyükbaşı Anadolu’da neylesin?...
Türk çiftçisi düşünsündü.
Süt tozu verdi beyaz adam…
Okul okul dağıttı ki “ağaç yaşken eğile”.
Eğdi…
Hükmetti.

Yabancı ırk büyükbaşı nasıl besleye çiftçi?…
Anadolu’nun hangi merası yete, bir de üstüne, düz araziye alışmış hayvan eğimli arazide ayağını kıra, yan yata, ne ilaca güç yete ne suni yeme.
İşte “buğday ile koyun” haricinin “oyun” olduğu bu “spekülatif” halin üzerine Anadolu’da söylenir oldu…
“Oyun oynandı” Türkiye’ye.
Çiftçi anladı…
“Buğday ile koyun gerisi oyun” dedi.
Yerli tohuma, geleneksel üretime, ürün desenine sırt dönmek…
Milli güvenlik sorunudur.
“Beka” budur…
“Sahipliktir.”
Oyundan çıkılır mı?...
Çıkmak gerek.
(Kastamonu en çok değişime uğrayan coğrafyalardan biri “oyun” nihayetinde…
Yerli tohum ve ırkları nere gitti?
Yaşlıların anısında kaldı…
Harfleri silinmiş kitaplarda.)
(Zihnimi kurcalayan soru…
Türk mutfağına “ciğer” nasıl yetişiyor?
Ajanslara düşen haber…
Sadece Adana’nın günlük “ciğer kebap” tüketimi “1 ton 200 kilogram”.
İşletmeler “ciğer” bulmakta zorlanıyor…
Fiyat da alıp başını gidiyor talebe binaen.
Cümle Güneydoğu illeri “ciğerci”…
Her ili Adana’nın sarfiyat tutarı ile çarpmak gerek.
İstanbul…
Ankara.
Ülkenin metropolleri “ciğerci” lokantaları ile dolu…
Şiş şiş ciğer.
Sadece “ciğer” arzı göz önüne alındığında…
Türk küçükbaş hayvancılığının “uçtuğu” iddia edilebilir.
Ciğer kadar et, kelle, bağırsak, ayak ve sair de hesaba yatırılmalı…
Devasa “küçükbaş” ekonomisi.
“Buğday ile koyun gerisi oyun” tespitine gelirsek…
Zıt kutupların operatif ucuna hak vermemek elde değil, Türkiye’nin işi “küçükbaş”, ala gide yabancı tohumlarını emperyalizm.)
Not: T.C. Ticaret Bakanlığı Ticaret Araştırmaları ve Risk Değerlendirme Genel Müdürlüğü “Faaliyet İllerine Göre İhracat Veri Bülteni Ekim 2026” dosyasını yayımladı…
Komşumuz Çorum’un 2026 Ekim ihracatı “420 milyon dolar”.
Ne havalimanı var Çorum’un…
Ne demiryolu.
Çorum “2026 Ekim” ihracat liginde 14’üncü sırada…
Eskişehir’in bir basamak önünde.
Türkiye’nin 2026 Ekim ayındaki toplam ihracatının “yüzde 1.6” kısmını Çorum gerçekleştirdi…
Kastamonu’nun oranı “yüzde 0.05”.

Aradaki fark…
“32” kat.
Kastamonu sadece “Çorum” ardında kalmadı bölgesinde…
Çankırı, Sinop, Bartın, Karabük’ün de ardında “Kastamonu”.

