Abdal Hasan Paşa Türbesi, Araç İlçe Merkezinde, Araç İlçesinin güneyinden geçen, Araç Çayının kenarındaki, Abdal Paşa Mezarlığındadır.
İLİ KASTAMONU
İLÇESİ ARAÇ
YERİ MERKEZ
Abdal Hasan Paşa’nın doğum tarihi bilinmemektedir. Ancak, Candaroğulları döneminde Kastamonu’da, Araç civarında yaşamıştır.
Abdal Hasan Paşa’nın mezar taşındaki kısa künyesinde, Seydi Ali Bin Sedi Mehmet yazısı dikkati çekmektedir. Bu bilgiden hareket ile, Abdal Hasan Paşanın dedesinin adının Ali, Babasının adının Sedi Mehmet olduğu anlaşılmaktadır.
Abdaş Hasan Paşa’nın vefat tarihi ise, Hicri 784, Miladi 1382 yılıdır. Bu dönemde, Candaroğulları Beyliğinin başında Celaleddin Kötürüm Bayezit emir olarak bulunmaktadır. Türbesi de Kötürüm Bayezit tarafından yaptırılmıştır.
Ancak, Abdal Hasan Paşa’nın vefat tarihinde, Kötürüm Bayezit, Sinop’ta bulunmaktadır. Abdal Hasan Paşa, devrinin büyük alimlerindendir. Onun Şey olduğunu ve bir din alimi olduğunu da anlatanlar vardır. İbadetine ve takvasına da düşkün bir zat olarak bilinmektedir.
Abdal Hasan Paşa, aynı amanda saz ve söz ustasıdır. Devrinin büyük şairlerinden olduğu da söylenmektedir. Abdallık geleneğinin de temsilcilerinden olduğu anlatılmaktadır. Seyit olduğu da bilinmektedir.
Buradaki türbede bulunan mezarlardan bir tanesi de Candaroğulları hükümdarı İsfendiyar Beyin zevcesi Tatlu Hatun’a aittir denilmektedir.
Tatlu Hatun’a ait bir mezar da, Kastamonu İl Merkezinde, halkın Oklu Cami dedikleri, İsfendiyar Camisi haziresinde vardır. Araç’taki Tatlu Hatun mezarı dönem itibarı ile daha önceki bir döneme aittir. Mezar taşındaki tarih ise, Hicri 782, Miladi 1380 tarihidir. İsfendiyar Beyin zevcesi Tatlu Hatun’un vefat tarihi ise, Hicri 846 Miladi 1443 tarihidir. İki tarih arasında 63 yıl fark vardır.
Bu bilgiyi teyid eden kaynakların araştırılıp bulunması gerekir. Bizce, Tatlu Hatun’un mezarı Kastamonu’dadır. Araçtaki Tatlu Hatun ise, başka bir şahsiyettir. Buradaki isim benzerliği nedeni ile, böyle bir ifadenin yazılmış olma ihtimali vardır. Ayrıca, İsfendiyar Beyin türbesi de Sinop İl merkezindedir.
Abdal Hasan Paşa Türbesinin üstü açıktır. Etrafında mermer taşlar vardır. Türbemnin içinde, iki taraflı mezarlar vardır. Türbenin giriş kapısının karşısında ise bir mihrap bulunmaktadır.
Abdal Hasan Paşa Emir Adil Bey’in son zamanlarında, Araç civarlarında askeri birliklerin başında göreve başlamış ve kötürüm Bayezid zamanında da bu görevini sürdürmüştür. Abdal Hasan Paşa’nın Kötürüm Bayezit hakkında yazdığı bir mesnevisi de vardır. Bu mesnevide, Candaroğullarının Osmanlılar ile dostane ilişkileri de anlatılmaktadır.
Bu mesnevide, Kadı Burhanettin ile ilgili bilgiler de vardır. Osmanlı Padişahı, birinci murat han döneminde, Sinop’ta olan Kötürüm Bayezit burada vefat etmiştir.
Abdal Hasan Paşa ise, Araç ve civarlarının idaresinde görev almıştır. Abdal Hasn Paşa’nın nasıl vefat ettiği konusunda ise bir bilgiye ulaşılamamıştır.
Abdal Hasan Paşa’nın türbesi, günümüzde, ziyaretgahtır. Türbenin bakım ve onarıma da ihtiyacı vardır.
İnanç turizmi için gözden uzak tutulmaması gereken bir mekandır. Ayrıca, Araç İlçesinde de gezilip görülecek yerler arasındadır.
Abdal Hasan Paşa’nın mekanı cennet, ruhu şad olsun.
