Kastamonu İbn-i Neccar(Yavuz Selim) Mahallesi’nde Kastamonu Kalesi’nin hemen altında, (Hisarardı Mahallesi yolunda) bulunan bu cami Candaroğlu Adil Bey tarafından 1353 yılında yaptırılmıştır. Girişin sol tarafında bulunan üç satırlık Selçuklu nesihi ile yazılmış kitabesinde ismi geçen, caminin banisi İbn Neccar Hacı Nusret Bin Murat’ın kim olduğu ilgili ise bir bilgi bulunmamaktadır. İbni Neccar'ın Kırımlı olduğu düşünülse de bu, bu bilgi kesinlik kazanmamıştır.
İbni Neccar Camii, Anadolu'da tek kubbeli cami mimarisinin ilk örneklerinden biridir. Estetik görünüşü Beylikler dönemi ve erken Osmanlı camileriyle özdeşleşen yapının gerek bütününde gerekse ayrıntılarında büyük bir sadelik hakim olmaktadır. Tamamen kesme taştan yapılmış olan dış duvarlarının itinalı bir işçiliği vardır. Yüksek kubbeli ve kusursuz orantılı iç hacmiyle Anadolu mimari tarihinde tek kubbeli camilerin ilk örneklerinden biri olarak önemli bir yer etmektedir. Kare planlı yapı 9,50 × 9,50 m. ebadında, sekizgen kasnaklı kubbesi 5,50 m. çapında ve 9,50 m. yüksekliğinde olup kubbeye geçiş süslemesiz basit tromplarla sağlanmıştır. Minberi ahşaptan, mihrabı alçıdan yapılmış olup her ikisi de çok basittir. Kubbe eteğinde ve pencere kenarlarında yenilenmiş kalem işi süslemeler vardır. Kubbenin ortasındaki madalyona İhlâs sûresi yazılmıştır. Girişte kuzey duvarı içinden merdivenle çıkılan bir mahfil bulunmaktadır. Sivri kemerli açıklıklara sahip üç bölümlü son cemaat yeri basık kasnaklı kubbelerle örtülüdür.
İbn-i Neccar caminin dikkati çeken en önemli kısmı ise 2,10 × 0,70 m. ölçüsündeki ahşap kapı kanatlarıdır. Yuvarlak kemerli kapı açıklığı formuna göre süslenmiş olan bu kapı kanatları ağaç oyma sanatının bir şaheseri durumundadır. Hint meşesinden yapıldığı sanılan ve bugün iyice kararmış durumda bulunan kapı kanatları rumi motifli bordürlerle panolara ayrılmış, ortada kalan büyük boşluklara da Beylikler ve erken Osmanlı sanatında sıkça rastlanan sa’l-bekli şemse motifleri yerleştirilmiştir. Yuvarlak sırtlı oyma tekniğindeki bu süslemelerde yine rumiler hakimdir. Şemselerin üstlerinde kitabe haline getirilmiş kartuşlar bulunmakta, içlerinde cami kitabesinde de görülen Cin suresinin 18. âyeti yer almaktadır. Devrinin en mükemmel örneklerinden birini teşkil eden kapının, binişi üzerindeki yazılardan her yönüyle büyük benzerlikler gösterdiği Kastamonu Kasaba Köyü Mahmud Bey Camii’nin kapısı gibi Ankaralı Nakkaş Mahmud oğlu Abdullah tarafından yapıldığı ve yapımının caminin inşaatından dört yıl sonra, 23 Kasım 1357 tarihinde bitirildiği öğrenilmektedir. 1943 yılındaki bir depremle son cemaat yeri ve minaresi yıkılan cami 1968’de yapılan bir onarımla eski haline kavuşmuş olan caminin kuzeyinde duvarları yenilenmiş bir avlu mevcut olup kuzeybatı köşesinde Osmanlı devrinde yapılmış çift cepheli bir çeşme bulunmaktadır. El işçiliği ve motifleriyle dikkat çeken, Hint meşesinden yapılmış olan ahşap kapısı, dönemin sanat ve zariflik anlayışını yansıtmaktadır. Asırlara meydan okuyan ve eserin kültürel dokusunu yansıtan 668 yıllık tarihi kapı, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan vakıf eser Kastamonu Kasaba Köyü Mahmut Bey Camii’nin kapısını yapan aynı ustanın ellerinden çıkmış olması sebebiyle de oldukça değerlidir.
İBN-İ NECCAR CAMİ'NE NASIL GİDİLİR
Kastamonu şehir merkezinde bulunan camiye özel araçlarla gitmek isteyen kişiler Cumhuriyet caddesinden Olukbaşı mevkine doğru ilerledikten sonra Sinanbey Cami Önünden Şeyh Şaban-i Veli Caddesine dönüş yapıp bu istikamette ilerleyerek Yavuz Selim (İbni Neccar) Mahallesinde, Eligüzel Sokağı köşesinde konumlanan camiye ulaşım sağlayabilir. Toplu taşıma araçlarıyla ise Sinan bey önündeki duraklarda veya Sinanbey Cami’ne yakın duraklarda inerek Şeyh Şaban-i Veli Caddesi boyuncu kısa bir yürüyüş mesafesi sonunda camiye ulaşım sağlayabilir. İbn-i Neccar Cami’nin açık adresi şu şekilde;
İbn-i Neccar Cami, Yavuz Selim, İbni Neccar Sk. No:17, 37100 Merkez/Kastamonu
