Kastamonu farklı özellikler taşıyan bir şehirdir. Tarihte birçok uygarlığa ev sahipliği yapan şehir müslüman Türklerin hakimiyetine girdiği günden beri birçok alim ve evliya yetiştirmiştir.Candaroğulları beyliği ve Osmanlı döneminin önemli merkezlerinden biri olan şehir tam bir evliyalar şehridir.Bu sebeple Kastamonu denilince akla gelen ilk şeylerden biri ise '' Evliyalar Şehri '' tanımlamasıdır.
Bu topraklarda yetişmiş birçok evliya ve Allah dostu türbesinin arasında en öne çıkanlardan biri olan Hz. Pir Şeyh Şaban-i Veli'nin yeri ise apayrı bir yerdedir.
HZ.PİR ŞEYH ŞABAN-İ VELİ
Türbe, ulema ve halk tarafından 1611 yılında yaptırılmıştır.İçinde yatmakta olan Hz. Pir Şeyh Şaban-i Veli 1471 yılında Kastamonu'da, Taşköprü (Hanönü) Çakırçayı köyünde doğmuştur. Babasını doğmadan önce annesini ise 3 yaşındayken kaybetmiştir.
Hz. Pir Şeyh Şaban-i Veli doğduğu köydeki yoksulluğa rağmen, hayırsever bir kadın tarafından himaye edilerek İstanbul'a gönderilmiştir.İlim tahsilini ise Fatih Medreseleri'nde tamamlamıştır
Bir gece iştiharesinde ''Sılaya dön , sana kurtuluş oradadır'' şeklinde manen işaret alınca memleketine doğru yola çıkmıştır.Dönüş yolunda Bolu'da bulunan Şeyh Hayreddin Tokadi Hazretlerini ziyarete eder ve aradığı Mürşid-i Kâmilini bulur.Tam 12 sene ders aldıktan sonra Tokadî Hazretleri'nin icazetiyle Kastamonu'ya dönerek Halveti Tarikatı’nın Şabaniye kolunu kurar . İrşat görevine Seyyid Sünnetî Efendi'nin yaptırdığı dergâhta devam eder. 1560 yılında Hak'ka yürüyünce dergâhın avlusuna defnedilir. Daha sonra kabrinin üzerine günümüzdeki şekliyle türbe yaptırılır.
CAMİ VE KÜLLİYE
Hz. Pîr olarak da bilinen Şeyh Şaban-ı Veli'yi ağırlayan ve yaz kış haftanın yedi günü ziyaretçi akınına uğrayan Şaban-ı Veli Külliyesi; cami, türbe, kütüphane, asa suyu, şadırvan, hazire ve dergâhtan oluşmaktadır.
Tarihi ve manevi özellikleri bir arada barındıran külliyenin ilk yapısı, Seyyid Sünnetî Efendi tarafından 1490 yılından önce yaptırılan küçük bir mescit olarak kullanılmaktaydı. Bu mescidin ilk şekli bilinmektedir. 1580 yılında, Sultan 3. Murad'ın hocası Şuca Efendi tarafından genişletilerek bugünkü haliyle yapılan cami, dönem dönem tamirler görerek günümüze ulaşmıştır. Cami aynı zamanda bir Halveti Dergahıdır ve içerisinde halvethaneler bulunmaktadır. İkinci ve üçüncü katındaki dervişlere ait hücreler, günümüzde de Ramazan ayının son on gününde itikafa giren mü'minler tarafından kullanılmaktadır. Cami ve dergahın tamiratları birçok kez yapılmış ve son olarak 1998 yılında vakıf tarafından onarılmıştır.
TOPRAĞI MEKKE, SUYU ZEMZEM
Avluda bulunan Asa Suyu'nun, zemzem ile aynı tat ve kokuya sahip bulunduğundan dolayı yöre halkı tarafından zemzem olduğuna inanılmaktadır . Dergâhın sırtını yasladığı tepenin taşlık yapısı da Mekke kayalıklarına benzetilir. İnanışa göre, Nuh Tufanı'nda Cebrail (A. S.) Kâbe civarından dört avuç toprak alarak dünyanın dört ayrı yerine atar ve bu yerlerden birisi de Hz. Pîr civarı olarak rivayet edilir . Şeyh Şaban-ı Veli'nin asasını yere vurmasıyla çıktığına inanıldığı için Asa Suyu olarak adlandırılır. Kaynağı, külliye alanın üst tarafındaki kayalıklar olan suyun bazı hastalıklara iyi geldiğine inanılır. Dergâhı ziyarete gelenler bu sudan mutlaka içer.
HZ.PİR'DEN KALAN HATIRALAR
Camiyle aynı tarihlerde yaptırıldığı tahmin edilen dergâh evleri, Sultan Abdülmecid devrinde tamir edilir ve bazı kısımları yenilenir. Günümüze ulaşan iki konak ve ortasındaki yapı, 1900 yılında Azdavaylı Mahmut Paşa tarafından yaptırılır. Ortadaki selâmlık binası, günümüzde Şeyh Şaban-ı Veli Vakıf Müzesi olarak hizmet veriyor. Tekke eşyaları, sancaklar, kilimler ve gündelik hayatta kullanılan eşyaların sergilendiği bölümde, Şaban-ı Veli Hazretleri'nin özel eşyaları da yer alıyor. Müzenin en değerli eşyaları; Şaban-ı Veli Hazretleri'nin gömlek ve hırkası, sarığı, zikir tespihi ve 1182 yılına ait el yazması Kur'an-ı Kerim'dir.
HZ.PİR ŞEYH ŞABAN-İ VELİ TÜRBESİNE NASIL GİDİLİR
Kastamonu şehir merkezinde Olukbaşı mevkinde bulunan türbeye toplu taşıma aracıyla gitmek isteyen ziyaretçiler Sinanbey Cami önünde inip Şeyh Şaban-i Veli Caddesi boyunca yürüyerek ulaşabilmektedir . Ayrıca türbenin etrafında Uğurlu Konaklar'yla beraber birçok konak bulunmakta.Bununla birlikte türbeye gidilen yolda cadde üzerinde Kastamonu Kalesi ve kaleye çıkılan yolda mevcut.
Özel araçlarıyla türbeye gitmek isteyen ziyaretçiler de aynı şekilde Sinanbey cami önünden geçip Şeyh Şaban-i Veli Caddesi boyunca giderek türbeye kolayca ulaşım sağlayabilmektedir.
Hisarardı, Şeyh Şaban-ı Veli Cd. No:148 Kastamonu / Merkez
