Mustafa Kemal Atatürk’ün şapka inkılabının ilk adımlarını atmak için Kastamonu’yu tercih etmesi, Cumhuriyet tarihinin kent açısından en önemli dönüm noktalarından biri olarak hafızalardaki yerini koruyor. Peki Atatürk, bu tarihî değişim için neden İzmir gibi farklı şehirler yerine Kastamonu’yu seçti? Erol Mütercimler’in Fikrimizin Rehberi adlı kitabında aktarılan bir diyalog, bu sorunun yanıtını Atatürk’ün kendi sözleriyle ortaya koyuyor.
Atatürk, toplumsal yaşam alanında gerçekleştirmeyi planladığı devrimlerin ilk adımlarını atmak üzere 24 Ağustos 1925 tarihinde Kastamonu’ya geldi. Şapka giyme kararını Kastamonu’da hayata geçirmesi, dönemin gazetecilerinden Falih Rıfkı Atay’ın da dikkatini çekti.
Atay, İzmir gibi daha aydın çevreler bulunmasına rağmen Atatürk’e neden Kastamonu’yu tercih ettiğini sordu. Atatürk ise bu soruya verdiği yanıtla tercihin arkasındaki düşünceyi anlattı:
“İzmir tarafı halkı beni birçok kez gördü. Eğer orada şapka giysem, bana değil, şapkama bakarlardı. Beni ilk kez görenler ise şapkamla olduğum gibi kabul ettiler.”
Atatürk’ün bu sözleri, Kastamonu’nun şapka inkılabındaki yerinin yalnızca bir ziyaret tercihi olmadığını, toplumsal değişimin halka aktarılması açısından da bilinçli bir karar olduğunu gösteriyor.
Kastamonu’da bir tabelayı görünce sözünü düzeltti
Atatürk’ün Kastamonu ziyareti sırasında yaşanan bir başka olay da kitapta dikkat çeken ayrıntılar arasında yer aldı.
Kışlada askerleri ziyaret eden ve onlara eğitim yaptıran Atatürk, sonuçtan memnun kaldı. Koğuştan çıkarken kapının üzerinde bulunan “Bir Türk on düşmana bedeldir” yazılı tabelayı gördü. Yanındaki subaya tabelada yazan ifadeyi soran Atatürk, subayın “Evet Paşam” yanıtı üzerine bu söze itiraz etti.
Atatürk, “Hayır, bence öyle değildir. Bir Türk dünyaya bedeldir” diyerek tabeladaki ifadeyi düzeltti.
Kütüphaneye 500 lira bağışladı
Kastamonu ziyaretinde hastane ve kütüphaneyi de gezen Atatürk, memleket hastanesinde incelemelerde bulundu. Ardından gittiği memleket kütüphanesinin kitap bakımından yetersiz olduğunu görünce kitap alımı için 500 lira bağış yaptı.
Kastamonu Belediye binasında vatandaşlara hitap eden Atatürk, konuşmasında makineli tarımın önemine değinerek “Tüketici yaşamak iyi değil; üretici olalım!” ifadelerini kullandı.
Aynı ziyaret sırasında sarık kullanımı hakkında da görüşlerini dile getiren Atatürk, “Sarığı salahiyet sahibi olmayan sardırmamalı. Sonra vazifelerini yaparken sarmalı” dedi.
24 Ağustos 1925’te başlayan Kastamonu ziyareti, şapka inkılabının yanı sıra eğitimden tarıma, askerî yaşamdan toplumsal dönüşüme uzanan mesajlarıyla da tarihteki yerini aldı. Atatürk’ün Falih Rıfkı Atay’a verdiği yanıt ise Kastamonu’nun bu tarihî süreçte neden tercih edildiğini anlatan en dikkat çekici ifadelerden biri olarak öne çıktı.
