Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ebediyete intikalinin 88. yıl dönümünde, Kastamonu’nun Millî Mücadele tarihine ışık tutan bir çalışma okuyucularla buluştu. Tarihe “Halime Çavuş” olarak geçen Halime Kocabıyık’ın hayatını birincil kaynaklar üzerinden ele alan biyografi, 10 Kasım arifesinde Atatürk Ansiklopedisi’nde yayımlandı.
Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığının hazırladığı ansiklopedide, “Halime Kocabıyık (1898-1976)” başlığıyla yer alan madde, Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı Bilim Kurulu Asli Üyesi Prof. Dr. Mehmet Serhat Yılmaz tarafından kaleme alındı.
9 Kasım 2026’da yayımlanan çalışmada, Halime Çavuş’un hayatı, İstiklal Savaşı’ndaki görevleri, gaziliği, İstiklal Madalyası ile ödüllendirilmesi ve hatırasının yaşatılmasına ilişkin bilgiler bir araya getirildi.
YANLIŞ BİLGİLERE KARŞI KAYNAK NİTELİĞİNDE
Prof. Dr. Yılmaz, çalışmaya ilişkin bilgilendirmesinde, Halime Çavuş hakkında medya ve literatürde zaman zaman yanlış bilgilerin yer aldığına dikkat çekti. Vefatının 50. yılında hazırlanan kapsamlı biyografinin, birincil kaynaklara dayanması ve bilgileri derli toplu sunması bakımından önem taşıdığını belirten Yılmaz, maddenin kamuoyuyla paylaşılmasını istedi.
Çalışma, Kastamonu’nun kadın kahramanlarından Halime Çavuş’un yaşam öyküsünü öğrenmek ve gelecek kuşaklara aktarmak isteyenler için başvuru kaynağı sunuyor.
İSTİKLAL YOLU’NDA CEPHANE TAŞIDI, YARALANINCA YENİDEN GÖREVE DÖNDÜ
Ansiklopedi maddesinde yer alan bilgilere göre Halime Kocabıyık, 13 Mart 1898’de Kastamonu merkeze bağlı Duruçay köyünde doğdu. Ağabeyi Sadık’ı Çanakkale Cephesi’nde şehit veren Halime, Millî Mücadele yıllarında henüz 22 yaşındayken gönüllü olarak görev üstlendi.
Saçlarını kısaltıp erkek kıyafetleri giyerek 1920-1922 yılları arasında İnebolu-Ankara hattında silah ve cephane taşıyan Halime Çavuş, 9 Haziran 1921’de İnebolu’nun bombalanması sırasında ayağından yaralandı. Kastamonu’da yaklaşık 12 gün tedavi gördükten sonra yeniden nakliye kollarındaki görevine döndü.
İSTİKLAL MADALYASI’NIN TARİHİ BELGELERLE ORTAYA KONULDU
Biyografide, Halime Çavuş’un madalyası ve kamuoyunda bilinen unvanına ilişkin ayrıntılar da ele alındı. Bazı anlatımlarda İstiklal Madalyası’nın Mustafa Kemal Paşa’nın Ankara’ya daveti sırasında verildiği belirtilse de belgelerin farklı bir tarihi gösterdiğine işaret edildi.
Çalışmaya göre Halime Kocabıyık, “İnebolu Halk Cephesi Cephane Yardım Kollarında” üstlendiği hizmetler nedeniyle 1 Nisan 1959 tarihli kararla Kırmızı Şeritli İstiklal Madalyası ile ödüllendirildi. Madalya kaydında rütbesi “er” olarak yer aldı.
Maddede, “çavuş” rütbesinin belgeyle teyit edilemediği belirtilirken bu unvanın, Kastamonuluların onu yüceltmek amacıyla kullandığı bir lakap olabileceği değerlendirmesine yer verildi.
KASTAMONU’NUN HAFIZASINDA YAŞIYOR
Hayatı boyunca asker üniformasını muhafaza eden Halime Çavuş, millî bayramlarda Kastamonu’ya gelerek gazilerle birlikte törenlere katıldı. Köyünde çocukların eğitimini destekledi, şehit ağabeyinin oğlu Hasan’ı evlat edinerek yetiştirdi.
20 Şubat 1976’da vefat eden Halime Çavuş’un Duruçay köyündeki kabri, 1981’de anıt mezar olarak düzenlendi. Adı Kastamonu’da eğitim kurumlarına, yüzme havuzuna ve bir caddeye verilirken Kadı Dağı mevkisindeki anıt heykeli ve Kastamonu Üniversitesindeki seramik pano ile de hatırası yaşatıldı.
Halime Çavuş’un vefatının 50. yılında yayımlanan biyografisine, Atatürk Ansiklopedisi’nin internet sitesi üzerinden erişilebiliyor.
