Sonbahar yağmurlarıyla birlikte doğada görülmeye başlayan Kanlıca mantarı, özellikle iğne yapraklı ağaçların bulunduğu ormanlık alanlarda yetişiyor. Russulaceae ailesinden Lactarius salmonicolor, Lactarius deliciosus ve Lactarius deterrimus türlerini kapsayan Kanlıca mantarı; çam, köknar ve ladin gibi ağaçlarla kurduğu doğal ilişkiyle öne çıkıyor. Kastamonu ve Batı Karadeniz’de de yaygın olarak görülen mantar, hem sofraların hem de orman köylüsünün önemli doğal ürünleri arasında yer alıyor.
KANLICA MANTARI HANGİ AĞAÇLARIN ALTINDA YETİŞİR?
Halk arasında çam mantarı, Melki ve çıntar gibi isimlerle de bilinen Kanlıca mantarı, çoğunlukla iğne yapraklı ağaçların bulunduğu ormanlarda yetişiyor. Ancak her Kanlıca türünün tercih ettiği ağaç aynı değil. Mantarın doğal ortamını tanımak isteyenlerin, türlerin ağaçlarla kurduğu ilişkiye dikkat etmesi gerekiyor.
Kanlıca mantarları, ağaçların kökleriyle mikoriza adı verilen karşılıklı faydaya dayalı bir ilişki kuruyor. Bu nedenle mantarı yalnızca nemli toprağın bulunduğu alanlarda değil, uygun ağaç türlerinin çevresinde aramak da önem taşıyor.
1. LACTARİUS DELİCİOSUS: ÇAM ORMANLARININ KANLICASI
Lactarius deliciosus, özellikle çam ağaçlarının bulunduğu ormanlık alanlarla ilişkilendiriliyor. Çamların altında, dökülmüş iğne yapraklarının ve orman toprağının bulunduğu bölgelerde görülebiliyor.
Çam ormanlarının yanı sıra bazı karışık ormanlık alanlarda da rastlanabilen bu tür, halk arasında çam mantarı ve Kanlıca adıyla tanınıyor. Sonbaharda yağışların ardından uygun nem ve sıcaklık koşulları oluştuğunda mantar arayanların dikkatini çekiyor.
2. LACTARİUS SALMONİCOLOR: KÖKNAR VE GÖKNAR ORMANLARININ MANTARI
Lactarius salmonicolor, özellikle göknar ağaçlarıyla kurduğu mikoriza ilişkisiyle biliniyor. Bu nedenle göknar kanlıcası olarak da anılıyor.
Göknar ve köknar ağaçlarının bulunduğu iğne yapraklı ormanlar, bu türün doğal yaşam alanları arasında yer alıyor. Türkiye’de Batı Karadeniz’de görülen Kanlıca mantarları arasında da dikkat çeken türlerden biri olan Lactarius salmonicolor, uygun mevsim ve çevre koşullarında orman tabanında ortaya çıkabiliyor.
3. LACTARİUS DETERRİMUS: LADİN ORMANLARINDA ARANIYOR
Lactarius deterrimus ise özellikle ladin ağaçlarıyla ilişkili bir tür olarak biliniyor. Avrupa’daki doğal yayılışında ladin ormanları ve ladin dikim alanları öne çıkıyor.
Bu nedenle ladin ağaçlarının bulunduğu ormanlık alanlar, türün görülebileceği yerler arasında değerlendiriliyor. Bununla birlikte, Türkiye’de Kanlıca adıyla bilinen mantarların tür düzeyinde doğru tanımlanması için yalnızca yetiştiği ağaca veya dış görünüşüne bakmak yeterli değil.
KANLICA MANTARI HANGİ ORMANLIK ALANLARDA BULUNUR?
Kanlıca mantarı arayanların öncelikle çam, göknar ve ladin gibi iğne yapraklı ağaçların bulunduğu alanlara dikkat etmesi gerekiyor. Ağaç türünün yanı sıra ormanın nem durumu, toprağın yapısı, mevsimsel yağışlar ve sıcaklık da mantarın gelişimini etkiliyor.
Özellikle sonbahar yağmurlarının ardından orman tabanında uygun koşullar oluştuğunda Kanlıca mantarına rastlama ihtimali artıyor. Ağaçların altında biriken iğne yaprakları, yosunlu bölgeler ve nemini koruyan orman tabanı, mantar arayanların dikkat ettiği alanlar arasında bulunuyor. Ancak her yağışın ardından veya her çam, göknar ya da ladin ormanında mantar çıkacağı düşünülmemeli.
KASTAMONU’DA KANLICA MANTARI NERELERDE GÖRÜLÜYOR?
Batı Karadeniz’in doğal zenginlikleri arasında bulunan Kanlıca mantarı, Kastamonu’da da tanınan ve tüketilen mantar türleri arasında yer alıyor. Bölgenin ormanlık yapısı ve sonbahar yağışları, uygun habitatlarda bu mantarların ortaya çıkmasına elverişli koşullar sağlayabiliyor.
Kastamonu’nun yanı sıra Bolu ve çevresinde de Kanlıca mantarı, yöresel mutfak kültürünün ve orman ürünlerinin önemli parçalarından biri olarak biliniyor. Halk arasında çam mantarı, Melki ve çıntar adlarıyla da anılan bu doğal ürün, toplandığı bölgelerde ekonomik değer de taşıyor.
KANLICA MANTARI TOPLARKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Kanlıca mantarının turuncu tonları, ezildiğinde veya kesildiğinde ortaya çıkan sütlü sıvısı ve yetiştiği ağaçlar tanınmasına yardımcı olabilir. Ancak bu özellikler tek başına güvenli tür teşhisi için yeterli değildir.
Doğadan mantar toplarken türün uzman kişiler tarafından doğrulanması, bilinmeyen örneklerin tüketilmemesi ve yalnızca görünüşe dayanarak karar verilmemesi gerekiyor. Benzer renkteki mantarların birbirinden ayırt edilmesi uzmanlık gerektirebilir.
Kanlıca mantarının doğal ortamını tanımak için en önemli ipuçları; uygun ağaç türü, orman tabanının koşulları ve mevsimsel yağışlardır. Çam, göknar ve ladin ormanları bu açıdan öne çıkarken, her mantarın aynı ağaç altında yetişmediği unutulmamalıdır.
