Kastamonu'nun Tosya ilçesinde bugün sakin bir köy olan Kösen, yüzyıllar öncesine uzanan dikkat çekici bir tarihi mirası barındırıyor. Osmanlı arşivlerinde yer alan 1712 tarihli kayıtlar, Kanuni Sultan Süleyman döneminin ünlü şeyhülislamı Ebüssuûd Efendi’nin ailesinin Tosya ile bağlantısını ortaya koyuyor.
Kayıtlara göre Mustafa, Ali ve Osman isimli üç kardeş, 18. yüzyılın başlarında Tosya’da yaşıyordu. Belgelerde kardeşlerin, 1574 yılında hayatını kaybeden Şeyhülislam Ebüssuûd Efendi’nin soyundan geldikleri açıkça belirtiliyor.
Ailenin izleri Pîrî Paşa Zaviyesi’nde
Üç kardeşin Tosya’daki yaşamında Kösen köyündeki Pîrî Paşa Zaviyesi önemli bir yere sahipti. Zaviyenin yönetimi, kardeşlerin babası Şeyh Mehmed Efendi’ye aitti.
Şeyh Mehmed Efendi’nin vefatının ardından zaviyenin sorumluluğu oğulları Mustafa, Ali ve Osman’a geçti. Böylece Ebüssuûd Efendi’nin soyundan gelen aile ile Kösen’deki zaviye arasında doğrudan bir bağ oluştu.
Zaviyenin vakfına ait gelir kaynakları da yalnızca Kösen ile sınırlı değildi. Kösen köyü ve Atavlusu mezrasının yanı sıra farklı bölgelerde bulunan taşınmazlardan gelir sağlanıyordu. Kösen çevresindeki çeltik arazilerinden elde edilen kazancın bir bölümü de zaviyenin giderleri için kullanılıyordu.
Bir kardeşin ölümü de arşivlere yansıdı
1712 tarihli belgeler, ailenin vakıfla olan ilişkisine dair başka bir ayrıntıyı da günümüze taşıyor.
Kardeşlerden Osman’ın çocuğu olmadan hayatını kaybetmesi üzerine, vakıftaki hissesinin Mustafa ve Ali’ye aktarılması için Tosya Kadısı tarafından gerekli yazışmalar yapıldı.
Tüm bu bilgiler, 1712 tarihli Tosya Kadısı arzı ile buna ilişkin Divan kaydında yer alıyor. Söz konusu kayıtlar, 1574 yılında vefat eden Ebüssuûd Efendi’nin soyundan gelenlerin yaklaşık 140 yıl sonra, 18. yüzyılın başlarında Tosya’da yaşadığını ve Kösen’deki Pîrî Paşa Zaviyesi ile bağlantılı olduklarını ortaya koyuyor.
Bugün Kösen köyünde bulunan bu tarihî izler, Tosya’nın geçmişinin Osmanlı’nın önemli devlet ve ilim insanlarından biri olan Ebüssuûd Efendi’nin ailesine kadar uzandığını gösteriyor.
