Kastamonu’nun Taşköprü ilçesine bağlı Donalar köyünde bulunan Kale Kapı Kaya Mezarı, geçmişten günümüze ulaşan en dikkat çekici tarihi yapılardan biri olarak öne çıkıyor. Yüksek bir kaya kütlesinin yaklaşık 10 metre yukarısına oyulan mezar, yalnızca mimarisiyle değil, cephesindeki birbirinden ilginç hayvan ve mitolojik yaratık tasvirleriyle de dikkat çekiyor.
Yaklaşık 2 bin 400 yıllık olduğu belirtilen tarihi yapının Paflagonyalılar dönemine ait olduğu değerlendiriliyor. Mezarın üzerindeki kabartmalar ise yüzyıllardır araştırmacıların ve tarih meraklılarının ilgisini çekiyor.
1800’LÜ YILLARDA FRANSIZ KONSOLSU DA İNCELEMİŞ
Kale Kapı Kaya Mezarı'nın üzerindeki figürlerin geçmişte de dikkat çektiği biliniyor. Anlatımlara göre 1800'lü yılların başlarında bölgeye gelen bir Fransız konsolos, tarihi mezarı ve üzerindeki tasvirleri incelemişti.
Ancak kayaya işlenmiş sıra dışı yaratıklar, o dönemlerde köylüler arasında korkuya da neden olmuştu. Özellikle alışılmışın dışındaki hayvan ve mitolojik yaratık tasvirleri, yapının çevresinde çeşitli söylentilerin ortaya çıkmasına yol açmıştı.
KAYANIN ÜZERİNDE MİTOLOJİK YARATIKLAR VAR
Mezarın cephesinde çok sayıda dikkat çekici kabartma bulunuyor. Üst bölümde kanatlarını açmış dev bir kartal figürü yer alırken, bunun altında aslanla mücadele eden bir insan tasviri görülüyor.
Girişin iki yanında ise aslan gövdeli, kartal kanatlı mitolojik yaratıklar olan grifonlar bulunuyor. Kabartmalar arasında saldırmaya hazırlanan bir boğa ve karşısında bir aslan figürü de yer alıyor.
Tüm bu tasvirlerin arasında en fazla merak uyandıran figür ise mezarın sağ alt bölümündeki hayvan kabartması.
200 YILDIR TEK BOYNUZLU AT OLARAK BİLİNİYOR
Başından çıkan uzun çıkıntı nedeniyle yaklaşık 200 yıldır tek boynuzlu at olarak yorumlanan hayvan figürünün gerçek kimliği tartışma konusu. Ancak bu çıkıntının bir boynuz değil, taş üzerine işlenmiş fakat tamamlanmamış bir çizgi olabileceği değerlendiriliyor.
Bu yorum doğrultusunda figürün tek boynuzlu at değil, yarım bırakılmış bir boğa tasviri olabileceği ihtimali üzerinde duruluyor. Binlerce yıl önce kayaya işlenen kabartmanın neyi temsil ettiği ise kesin olarak bilinmiyor.
KİMİN İÇİN YAPTIRILDIĞI BİLİNMİYOR
Tarihi kaya mezarının kimin adına ve kim tarafından yaptırıldığı da henüz kesinlik kazanmış değil. Yapının, eski Yunan tarihçisi Ksenophon'un Anabasis adlı eserinde adı geçen Paflagonya beylerinden Korilas'a ait olabileceği ihtimaller arasında gösteriliyor. Ancak bu konuda kesinleşmiş bir bilgi bulunmuyor.
TARİHİ KABARTMALAR YOK OLMA TEHLİKESİYLE KARŞI KARŞIYA
Yaklaşık 2 bin 400 yıldır ayakta kalan tarihi yapı, günümüzde ise çeşitli tehlikelerle karşı karşıya. Kaya yüzeyinde etkili olan doğal aşınma ve asit yağmurlarının kabartmalara zarar verdiği belirtiliyor.
Öte yandan mezarın üzerindeki aslan figürlerinden birinin definecilerin müdahalesi sonucu tahrip edildiği aktarılıyor. Tarihin izlerini taşıyan kabartmaların zaman içerisinde yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalması, yapının korunmasının önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
Taşköprü’nün Donalar köyündeki Kale Kapı Kaya Mezarı, gizemli figürleri, mitolojik tasvirleri ve geçmişten günümüze taşınan hikâyeleriyle Kastamonu’nun keşfedilmeyi bekleyen tarihi değerleri arasında yer alıyor. Yaklaşık 200 yıldır tek boynuzlu at sanılan figürün gerçekten neyi temsil ettiği sorusu ise gizemini korumaya devam ediyor.
