Kastamonu, ilçeden ilçeye değişen tarifleri ve geleneksel üretim yöntemleriyle Türkiye'nin dikkat çeken yerel mutfaklarından birine sahip. Kültür ve Turizm Bakanlığının Türkiye Kültür Portalı'nda çok sayıda Kastamonu yemeği kayıt altına alınırken, Türk Patent ve Marka Kurumunun sicilinde de kente ait birçok gastronomik ürün coğrafi işaretle tescilli bulunuyor. Yemek.com'un Kastamonu tarifleri sayfasında ise banduma, etli ekmek, simit tiridi ve ekşili pilav gibi yöresel tarifler yer alıyor.
Devrekani Hindi Banduması
Kastamonu denildiğinde akla gelen ilk yemeklerden biri banduma. Türk Patent ve Marka Kurumunda Devrekani Hindi Banduması adıyla 440 tescil numarasıyla kayıtlı olan yemek; hindi eti ve suyu, kuru yufka ile ceviz kullanılarak hazırlanıyor. Tescil belgesinde yemeğin Devrekani'ye özgü üretim ve servis aşamalarının yöresel ustalık gerektirdiği belirtiliyor. Coğrafi işaretin tescil tarihi ise 26 Haziran 2019.
Türkiye Kültür Portalı'ndaki geleneksel tarifte pişirilen yufkalar rulo biçiminde kesiliyor, hindi suyuna batırılıyor ve tepsiye diziliyor. Üzerine hindi eti ile ceviz eklenerek hazırlanan yemek, son aşamada tereyağıyla servis ediliyor.
Daday Etli Ekmeği
Daday ilçesiyle özdeşleşen etli ekmek de Kastamonu'nun coğrafi işaretli ürünlerinden. Türk Patent ve Marka Kurumunun siciline göre Daday Etli Ekmeği; ince açılan hamurun içine kıyma, soğan ve baharatlardan oluşan harcın konulmasıyla hazırlanan kapalı bir pide niteliğinde. Ürün 15 Ağustos 2018'de mahreç işareti olarak tescil edildi.
Tescil belgesinde Daday Etli Ekmeği'nin yöredeki geçmişinin 1950'li yıllara uzandığı, yalnızca bu ürünü yapmak üzere ilk fırının ise 1965 yılında kurulduğu bilgisine yer veriliyor.
Kastamonu Simit Tiridi
Kastamonu'nun en ayırt edici yemeklerinden biri olan simit tiridi, kentin susamsız simidiyle hazırlanıyor. Tescilli üretim yönteminde parçalanan Kastamonu simidi kemik suyuyla ıslatılıyor; üzerine sarımsaklı yoğurt ve kavrulmuş kıyma ekleniyor. Tereyağı ise isteğe göre yemeğin üzerine gezdiriliyor.
Kastamonu Tiridi/Kastamonu Simit Tiridi, 16 Aralık 2019 tarihinde 474 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak kayıt altına alındı.
İhsangazi Ekşili Pilavı
Kastamonu'nun siyez geleneğinin sofradaki örneklerinden biri İhsangazi Ekşili Pilavı. Türk Patent ve Marka Kurumunun tescil belgesine göre yemekte coğrafi işaretli Kastamonu Siyez Bulguru kullanılıyor. Tarif; ekşi ayran veya yoğurt, çeşitli yeşillikler, soğan, biber, salça ve tereyağıyla tamamlanıyor.
İhsangazi Ekşili Pilavı 17 Eylül 2021 tarihinde 892 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi. Tescil kayıtlarında yemeğin düğün ve bayram gibi özel günlerde geleneksel olarak sunulduğu da belirtiliyor.
Taşköprü Kuyu Kebabı
Et yemeklerini sevenlerin Kastamonu'da karşılaşabileceği geleneksel lezzetlerden biri de Taşköprü Kuyu Kebabı. Türkiye Kültür Portalı'ndaki kayda göre "biryan kebabı" olarak da anılan yemek, kuzu etinin tuğladan yapılmış kuyuda köz üzerinde pişirilmesiyle hazırlanıyor.
Geleneksel yöntemde kuzu, kuyudaki çengellere asılıyor; kuyunun ağzı kapatılarak etin kendi buharıyla yaklaşık iki saat pişmesi sağlanıyor.
Kastamonu Simidi
Kastamonu simidinin onu Türkiye'nin birçok yerindeki simitten ayıran temel özelliklerinden biri susam kullanılmaması. Türk Patent ve Marka Kurumunun siciline göre hamur, elma veya üzüm pekmezli kaynar suda işlem gördükten sonra fırınlanıyor. Ürün; "kazan simidi", "sade simit", "susamsız simit" ve "kel simit" adlarıyla da biliniyor.
Kastamonu Simidi, 21 Haziran 2019 tarihinde 435 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak kayıt altına alındı.
Ecevit Çorbası
Kastamonu'nun geleneksel mutfağı yalnızca et ve hamur işleriyle sınırlı değil. Türkiye Kültür Portalı'nda yer alan Ecevit Çorbası; pirinç, yumurta, yoğurt ve unla hazırlanıyor. Servis aşamasında nane ve kızdırılmış tereyağı kullanılıyor.
Portal kayıtlarında tarifin kaynağı olarak Kastamonu Valiliğinin 2009 tarihli Ağız Tadıyla Kastamonu Mutfağı yayını gösteriliyor.
Kastamonu Çekme Helvası
Kentin en bilinen tatlılarından çekme helva da coğrafi işaretli ürünler arasında. Kastamonu Çekme Helvası, 17 Ekim 2018 tarihinde 388 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak kayıt altına alındı.
Geleneksel üretimde kavrulmuş unlu karışım ile hazırlanan şeker kütlesinin çekilip katlanması önemli bir yer tutuyor. Türkiye Kültür Portalı'nda da helvanın şekerli karışım tel tel bir yapı kazanana kadar çekilerek hazırlandığı aktarılıyor.
Kastamonu mutfağının zenginliği bu sekiz lezzetle sınırlı değil. Kültür Portalı kayıtlarında Akdene Göce Çorbası ve Kara Çorba gibi farklı çorbalar da bulunurken, Yemek.com'un Kastamonu sayfasında Devrez Çorbası, dağ yaprağı sarması ve top helvası gibi başka yöresel tarifler de listeleniyor. Bu çeşitlilik, Kastamonu'nun merkezden ilçelere uzanan geniş bir gastronomi kültürüne sahip olduğunu gösteriyor.
Derleme: Kastamonuİstiklal GPT
