Karadeniz’in önemli antik yerleşimlerinden Pompeiopolis’te yürütülen arkeolojik kazılar, bölgenin binlerce yıllık geçmişine ışık tutan yeni buluntuları ortaya çıkardı. Kastamonu’nun Taşköprü ilçesindeki antik kentte bu yıl gerçekleştirilen çalışmalarda, Roma dönemine ait yaklaşık 130 metrekarelik zemin mozaiği ile Eros başı gün yüzüne çıkarıldı.
Roma döneminde Paflagonya Bölgesi’nin başkenti olan Pompeiopolis Antik Kenti’nde yaklaşık 25 yıldır devam eden kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonunda, Karabük Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mevlüt Eliüşük başkanlığında yürütülüyor.
Bu yıl özellikle bazilika bölümünde yoğunlaşan çalışmalarda, milattan sonra 4. yüzyıla tarihlendirilen, geometrik desenlerle bezeli ve büyük ölçüde korunmuş yaklaşık 130 metrekarelik mozaik alanı ortaya çıkarıldı. Aynı kazı sürecinde milattan sonra 2. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenen Eros başı da önemli buluntular arasında yer aldı.
Antik kentte daha önceki sezonlarda Afrodit heykelleri, Roma dönemine ait villa kalıntıları, tiyatro yapısı, mezar taşları, kitabeler ve günlük yaşamda kullanılan çeşitli eşyalar bulunmuştu. 2021 yılında ise milattan sonra 2. yüzyıla ait mermer güneş saati keşfedilmişti.
Arslan’dan ören yeri müjdesi
Taşköprü Belediye Başkanı Hüseyin Arslan, bu yılki kazılarda önemli bir aşamaya ulaşıldığını belirterek, bazilikadaki mozaiklerin ortaya çıkarılmasının yanı sıra restorasyon çalışmalarının da sürdüğünü söyledi.
Arslan, “2026 yılı içinde de özellikle bazilika olarak tabir edilen noktada önemli bir veriye rastladık. Mozaik desenleriyle beraber şu anda 130 metrekarelik bir alan açığa çıkmış durumda. Kazı ekibimiz hâlâ çalışmalarını sürdürüyor. Bir taraftan da mozaikte tahrip olan yerlerle ilgili restorasyon çalışmaları devam ediyor” dedi.
Antik kentin farklı noktalarında villa, bazilika ve tiyatro alanlarında kurtarma kazıları ile restorasyon çalışmalarının devam ettiğini aktaran Arslan, ortaya çıkarılan eserlerin bölgenin tarihi değerini daha da görünür kıldığını ifade etti.
Pompeiopolis’in ziyaretçilere açılması için hazırlık yaptıklarını vurgulayan Arslan, “Bölgeye gelen misafirlerimize artık ziyaretçi yolunun ören yeri mantığı içerisinde tanıtılması noktasında hazırlıklarımız sürüyor” diye konuştu.
Kazıların hız kazanmasında Kültür ve Turizm Bakanlığı desteğinin yanı sıra Acacia Maden’in sponsorluğunun da etkili olduğunu belirten Arslan, antik kentte ortaya çıkarılan eserlerin korunması için de çalışmalar yürütüldüğünü söyledi. Arslan, Prof. Hüseyin Ülgen’in kazı alanındaki yapının korunması ve üstünün kapatılmasına yönelik finansman desteği sağladığını da dile getirdi.
Tiyatro için restorasyon hedefi
Önümüzdeki yılın çalışma takvimine ilişkin bilgi veren Arslan, tiyatro bölümündeki restorasyon çalışmalarını tamamlamayı hedeflediklerini açıkladı. Bazilikada ortaya çıkarılan mozaiğin devamının bulunduğunu ve kazıların bu alanda süreceğini belirten Arslan, villa ile bazilika arasında yürüyüş güzergâhı oluşturularak ziyaretçilerin antik kenti daha rahat gezebilmesinin planlandığını kaydetti.
Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı’na sunulan karşılama merkezi projesinin de hazırlandığını aktaran Arslan, mevcut sunum alanının yeniden düzenleneceğini belirtti.
Kazıların daha hızlı ilerlemesinin finansmana bağlı olduğuna dikkat çeken Arslan, sponsor arayışlarının sürdüğünü ifade ederek, “Buradaki kazının süratlenmesi tamamen sponsorlara ve buraya finansmanın ayarlanabilmesine bağlı. Bu konuyla ilgili görüşmelerimiz sürüyor. İnşallah en kısa zamanda finansman noktasında çözüm üretirsek bizim de buranın hızlı bir şekilde ören yeri olarak ilan edilip, ziyaretçi olarak insanlara sunma imkanını yakalayacağız” ifadelerini kullandı.
Arslan ayrıca, “Bölgenin önümüzdeki yıl ören yeri olarak ilan edilmesi için çalışmalarımız sürüyor” diyerek hedeflerini dile getirdi.
Bazilikanın planı tamamen ortaya çıkarıldı
Kazı Başkan Yardımcısı Ahmet Yasin Ekinci de son iki yılda bazilika ve Roma villasında yürütülen çalışmaların önemli ilerleme kaydettiğini söyledi.
Bazilikanın 2025 sezonunda temel duvarlarının tespit edildiğini, 2026 sezonunda ise yapının planının tamamen açığa çıkarıldığını belirten Ekinci, yapının milattan sonra 2. yüzyıl ortaları ve 5. yüzyıl olmak üzere iki farklı evreye sahip olduğunu aktardı.
Üç nefli bazilika planına sahip yapının orta ve doğu bölümlerinde mozaikli alanların tespit edildiğini ifade eden Ekinci, bu alanlardaki restorasyon ve konservasyon çalışmalarının devam ettiğini söyledi. Ekinci, doğu pastaforyon olarak adlandırılan bölümde bulunan Eros başının çıkarılmasının ardından korunması için yapının üzerine geçici çatı sistemi kurulduğunu kaydetti.
2027 kazı sezonunda yapının kalıcı bir çatı sistemiyle kapatılmasının hedeflendiğini belirten Ekinci, bazilika ile villa arasında yürüyüş güzergâhları oluşturulacağını, tiyatro, odeon ve Geç Roma konutunun da ziyaretçi rotasına dahil edilmesinin planlandığını anlattı.
Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı desteğiyle mevcut sergileme alanında bir tanıtım merkezi oluşturulmasının da gündemde olduğunu belirten Ekinci, olumsuz hava koşulları nedeniyle kazı ve koruma çalışmalarının yakın zamanda tamamlanmasının planlandığını ifade etti.
Mozaikler titizlikle sağlamlaştırılıyor
Kazı alanındaki mozaiklerde yürütülen restorasyon çalışmaları da buluntuların gelecek kuşaklara aktarılması açısından önem taşıyor. Mozaiklerin bakımında görev alan Nisa Beygirlioğlu, taşların arasındaki eski derzlerin çıkarılarak yenilendiğini anlattı.
Yapılan işlemin hem mozaiklerin görünümünü iyileştirdiğini hem de taşların hareket etmesini önleyerek zemini sağlamlaştırdığını belirten Beygirlioğlu, “Eskisini çıkardıktan sonra şimdi yenisini üzerine atacağız. Yenilenince de üstü kapalı olan taşlar ortaya çıkıyor. Bu işlem estetik açıdan mozaiklerin görünmesine neden oluyor. Hem de bu işlemle mozaiğimizi sağlamlaştırıyoruz. Taşların hareket etmesini minimuma indiriyoruz” dedi.
Karadeniz’in “Efes’i” olarak anılan Pompeiopolis’te ortaya çıkarılan yeni eserler, antik kentin turizm potansiyelini bir kez daha gündeme taşıdı. Kazı, restorasyon, karşılama merkezi ve ziyaretçi güzergâhlarına yönelik projelerin hayata geçirilmesiyle Pompeiopolis’in gelecek yıl ören yeri olarak ziyaretçilere açılması hedefleniyor.
