Kış mevsiminin etkisini göstermesiyle birlikte ısınma amacıyla soba ve çeşitli ısıtıcıların kullanımı arttı. Ancak özellikle soba, doğalgaz ve şofben kaynaklı karbonmonoksit zehirlenmeleri, gerekli önlemler alınmadığında hayati tehlike oluşturmaya devam ediyor.
Kastamonu Üniversitesi Tıp Fakültesi Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü Acil Tıp Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Hasan Burak Kaya, karbonmonoksit zehirlenmelerine karşı vatandaşları uyardı. Gazın renksiz ve kokusuz olması nedeniyle fark edilmesinin oldukça zor olduğunu belirten Kaya, zehirlenmenin ilk aşamada sıradan bir rahatsızlıkla karıştırılabileceğine dikkat çekti.
Aynı evde birden fazla kişide görülüyorsa dikkat!
Karbonmonoksit zehirlenmesinin ilk belirtileri arasında baş ağrısı, mide bulantısı, halsizlik, sersemlik ve baş dönmesinin bulunduğunu ifade eden Kaya, özellikle aynı ortamda bulunan birden fazla kişinin benzer şikâyetler yaşamasının önemli bir uyarı işareti olduğunu söyledi.
Kaya, bu belirtilerin başka hastalıklarda da görülebildiği için vatandaşların başlangıçta durumu önemsemeyebildiğini belirterek şu uyarıda bulundu:
"İlk belirtiler arasında baş ağrısı, bulantı, halsizlik, sersemlik ve baş dönmesi gibi belirtiler karşımıza çıkabiliyor. Bu belirtiler başka rahatsızlıklarda da ortaya çıkabildiği için hastalar bunları önemsemeyebiliyor. Aynı evde birden fazla kişide bu tip belirtiler meydana geldiyse ya da kapalı alana girildiğinde şikâyetler artıyor, açık alana çıkıldığında azalıyorsa karbonmonoksit zehirlenmesine maruz kalınmış olabileceğinden şüphelenmekte fayda var."

Karbonmonoksitin solunum yoluyla kana karışarak oksijen taşıyan hemoglobine bağlandığını anlatan Kaya, bu durumun dokuların oksijensiz kalmasına neden olduğunu ifade etti. Zehirlenmenin ilerleyen aşamalarında beyin ve kalbi etkileyen ciddi sağlık sorunlarının ortaya çıkabileceğini, hatta bayılma ve kalp durması gibi sonuçlarla karşılaşılabileceğini vurguladı.
Zehirlenme şüphesinde 112'yi arayın
Karbonmonoksit zehirlenmesinde belirtilerin hafiflemesinin tehlikenin geçtiği anlamına gelmediğini belirten Kaya, maruziyet şüphesi bulunan kişilerin kendilerini iyi hissetseler bile mutlaka tıbbi değerlendirmeden geçmesi gerektiğini söyledi.
Kaya, zehirlenme şüphesinde yapılması gerekenleri şöyle anlattı:
"Karbonmonoksit zehirlenmesi şüphesi olduğunda vatandaşlarımız bulundukları ortamda camları açarak içerinin temiz havayla dolmasını sağlayabilir ve kendileri de açık alana çıkarak maruziyeti azaltabilirler. Ortamda yangın varsa buna dikkat etmek gerekiyor. Devam eden yangınlar olabiliyor. Maruziyetin artmaması için tekrar o alana, kapalı ortama girmemeleri önemli. 112 Acil Çağrı Merkezini arayarak tıbbi destek istemek gerekiyor. Vatandaşlarımız, maruziyet yaşadıktan sonra kendilerini iyi hissetseler bile tıbbi destek ve değerlendirme gerekeceği için 112 Acil Çağrı Merkezini mutlaka aramalılar."
Oksijen tedavisi gerekebilir
Karbonmonoksitin vücuttan atılmasının zaman aldığını belirten Kaya, zehirlenme yaşayan hastalara normalden daha yüksek konsantrasyonda oksijen verildiğini ifade etti.
Temiz havaya çıkmanın tek başına yeterli olmayabileceğini vurgulayan Kaya, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Karbonmonoksit, vücudumuzdaki oksijenin yerini alarak dokularımızı oksijensiz bırakıyor. Bundan dolayı şikâyetler ortaya çıkmaya başlıyor. Temiz havaya çıkıldığında bile karbonmonoksitin etkisi yavaş yavaş azalmaya başlıyor. Ancak biz, bu hastalara normalden daha yüksek konsantrasyonda, oksijen açısından daha zengin oksijen vererek gazın bir an önce vücuttan atılmasını istiyoruz."
Ağır zehirlenme vakalarında hiperbarik oksijen tedavisinin de gerekebileceğini belirten Kaya, bu nedenle karbonmonoksit şüphesi bulunan kişilerin mutlaka sağlık kuruluşlarında değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Soba ve bacaların bakımını ihmal etmeyin
Karbonmonoksit zehirlenmelerinin önüne geçmek için alınabilecek tedbirlerin hayati önem taşıdığını belirten Dr. Öğretim Üyesi Hasan Burak Kaya, özellikle kış mevsimine girerken ısıtma sistemlerinin bakımının yaptırılması gerektiğini söyledi.
Soba ve bacaların temizlenmesi, ısıtıcıların düzenli kontrol edilmesi ve mümkünse karbonmonoksit dedektörü kullanılması gerektiğini ifade eden Kaya, rüzgârlı havalarda soba yakılırken daha dikkatli olunmasını istedi.
Kaya, önleyici tedbirlerin önemini şu sözlerle dile getirdi:
"Önlem almak, hastalığı tedavi etmekten daha kolay olabiliyor. Sobaların ve bacaların temizliğini yaptırabilirler, eğer temin edebilirlerse karbonmonoksit dedektörleri alabilirler. Yine rüzgârlı havalarda soba yakımı konusunda vatandaşlarımız daha dikkatli olabilirler."
Özellikle gece saatlerinde soba kullanımına dikkat çeken Kaya, yanma ve baca çekişinde yaşanabilecek sorunların ciddi risk oluşturduğunu belirterek vatandaşları tedbirli olmaya çağırdı.
Kış aylarında görünmeyen bir tehlike olarak ortaya çıkan karbonmonoksit zehirlenmesine karşı düzenli bakım, doğru kullanım ve belirtilerin erken fark edilmesi hayati önem taşıyor.





