Cami hakkında bilgi verebilecek bir kitabe bulunmasa da mimari yapısı incelendiğinde özellikle minaresiyle Selçuklu ve beylikler dönemine ait bir eser olduğu gözler önüne seriliyor. Honsalar Camisi, yüzyıllardır varlığını koruyan bir yapı olduğu için ilginç bir olayla da adından söz ettiriyor. Çelebi Mehmed döneminde yaşanan olayda, İsfendiyar Bey ile yapılan anlaşma dolayısıyla Kastamonu’daki camilerde hutbelerin Osmanlı padişahı adına okunması kararlaştırılmış fakat İsfendiyar Bey’in veziri veya komutanı olarak bilinen Hondsâlar ise bu karara karşı çıkarak kendi camisinde hutbenin yalnızca İsfendiyar Bey adına okunacağını ilan eder. Bu itirazdan sonra Kastamonu’da aynı anda iki farklı hükümdar adına hutbe okunmasına karar verilir ve bu durum İslam tarihinde eşine az rastlanan bir örnek olarak kayıtlara geçer.
Yapının duvar kalınlığı 110 santimetre olup, minare kapısı üzerindeki süslemeli niş ise asırlardır camiye gelen ziyaretçileri kendine hayran bırakmaya günümüzde de devam ediyor. Aynı zamanda Caminin ahşap tavanının ortasında yer alan süslü göbek ve kirişler, yapının geçmişte daha zengin bir süslemeye sahip olduğuna bizlere gösteriyor. Minberi sade ahşap işçilikle yapılan caminin alçıdan yapılan mihrabı ise geometrik motiflerle süslenmiştir. Yine camideki birçok eser gibi ahşaptan yapılmış olan vaaz kürsüsünde yer alan kitabede yer alan bilgiler okunduğunda yapının bir bölümünün Mehmed Galib Bey tarafından vakfedildiğini göstermektedir. Honsalar Camisi'nin bir diğer önemi ise Kastamonu’nun önemli mutasavvıflardan olan Şeyh Şabân-ı Velî’nin de 1530’lu yıllarda bir süre bu camide kalarak toplumda irşad vazifesini yerine getirdiği rivayet edilmektedir. Tarih boyunca farklı zamanlarda onarım ve restorasyon geçiren Honsalar Camisi, günümüzde de ibadete açık olarak Kastamonu’nun kültürel ve tarihi miraslarından olarak ziyaret edilmeye devam ediyor.
HONSALAR CAMİ'NE NASIL GİDİLİR
Kastamonu şehir merkezinde yer alan Honsalar Cami '' Gökdere Cami '' olarakta bilinmektedir. Özel araçlarıyla camiye gitmek isteyen ziyaretçiler ana caddelerden olan Cumhuriyet Caddesi üzerinden ilerledikten sonra Belediye Caddesi yönüne saparak caddeyi yol boyu takip edip Bediüzzaman Said Nursi Hazretleri'nin tarihi evinin hemen ilerisindeki Honsalar Mahallesinde konumlanan camiye ulaşabilirler. Yapı şehir merkezine yakın olduğundan dolayı toplu taşıma araçlarıyla camiye ulaşım çok kolaydır. Kastamonu şehir içi hatlarındaki dolmuşlara binildikten sonra camininde bulunduğu konum olan Honsalar Mahallesine yakın duraklarda inerek kısa bir yürüyüş sonrası camiye ulaşım mümkündür Honsalar Cami'nin açık adresi şu şekilde;
Honsalar Cami, Honsalar, Honsalar Cd. No:14, 37100 Kastamonu/Merkez
