Motorinin litre fiyatının birçok şehirde 82 liranın üzerine çıkması, “ÖTV sıfırlandığı halde fiyatlar neden düşmedi?” sorusunu gündeme getirdi. Bazı Doğu ve Güneydoğu illerinde motorinin litre fiyatı 83 lirayı aşarken sürücülerin beklediği indirim pompaya yansımadı.
ÖTV indirim için değil, zamları frenlemek için kullanıldı
Motorindeki ÖTV, satış fiyatından bir defada çıkarılarak tüketiciye indirim sağlamak amacıyla sıfırlanmadı. Mart ayında uygulanmaya başlanan eşel mobil sistemi kapsamında döviz kuru ile uluslararası petrol ve ürün fiyatlarından kaynaklanan maliyet artışlarının bir bölümü ÖTV’den karşılandı.
Bu nedenle motorindeki maktu ÖTV tutarı kademeli olarak azaltıldı ve maliyet artışlarının sürmesiyle sıfıra kadar geriledi. Böylece fiyatların düşmesi değil, pompaya yansıyacak zamların sınırlandırılması amaçlandı.
Örneğin motorinin maliyetinde meydana gelen artışın bir bölümü ÖTV’den düşülerek karşılandığında, zammın tamamı satış fiyatına eklenmiyor. Ancak ÖTV sıfıra ulaştığında maliyet artışlarını karşılayacak vergi alanı da ortadan kalkıyor.
ÖTV tamponunun tükenmesi zam riskini artırdı
3 Temmuz’da yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile eşel mobil sisteminin işleyişi yeniden düzenlendi. Düzenlemeye göre rafineri fiyatlarındaki artışların 31 Temmuz’a kadar yüzde 50’sinin, 1 Ağustos ile 30 Eylül arasında ise yüzde 25’inin ÖTV indirimiyle karşılanması öngörüldü. Uygulamanın 1 Ekim’de sona ermesi planlandı.
Ancak ÖTV’nin sıfır seviyesine gerilemesi nedeniyle petrol fiyatı, döviz kuru veya ürün maliyetlerinden kaynaklanan yeni artışların pompa fiyatlarına daha hızlı yansıması bekleniyor.
Maliyet düşse bile pompaya hemen yansımıyor
Sistemde rafineri çıkış fiyatlarının gerilemesi de doğrudan indirim anlamına gelmiyor. Mevcut düzenleme kapsamında maliyetlerdeki düşüş kadar ÖTV yeniden artırılabiliyor. Böylece ileride yaşanabilecek fiyat artışlarına karşı yeni bir vergi tamponu oluşturuluyor.
Temmuz ayında motorinde oluşan litre başına 2,16 liralık düşüşün ÖTV’ye aktarılması nedeniyle sürücüler bu indirimi pompa fiyatlarında göremedi.
