Osmanlı Padişahı 2. Beyazıt tarafından 1481 yılında yapım emri verilen Penbe (Balkapanı) Han’ın tamamlanması tam 31 yıl sürmüştür. Osmanlı mimarisinin izlerini, hala taşıyan hanın tamamlanması ise 1512 yılına kadar devam etmiştir. Yüzyıllara meydan okuyan hanların olduğu bu coğrafyada Penbe (Balkapanı) Han, Kurşunlu Han’ın batı bitişiğine konumlanmıştır. Bir dönem bal ticaretinin merkezi halinde tanınan han ‘Balkapanı’ olarak da bilinir. Sonraki dönemde de pamuk ticaretinin kalbinin attığı merkez konumuna geçmiştir Farsça’da pamuğa ‘Penbe’ denildiği için de bu şekilde ünlenmeye başlar. Uzun yıllar harabe şeklinde bırakılan Penbe (Balkapanı) Han, yıllar önce yaşanan yangın felaketi yüzünden kendi haline bırakılmıştır. Geçen yüzyıllar sonrasında yalnızca kuzey kapısı ayakta kalan Penbe (Balkapanı) Han, 2006 yılında vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından restore edilmiştir.
Yapı, geleneksel Osmanlı hanlarında olduğu gibi diktörtgen veya kareye yakın bir plana sahiptir. Orijinalinde iki katlı ve kâgir (taş/tuğla) bir yapı olarak inşa edilmiştir. Hanın merkezinde geniş bir açık avlu yer alır. Bu avlunun çevresinde, üst kat odalarına geçiş sağlayan revaklar (üstü kapalı galeriler) bulunur. Yapımında kaba taş, kesme taş ve tuğla gibi geleneksel malzemeler kullanılmıştır. Geçmişte daha çok dükkânlar, depolar ve hayvanların barındığı ahır kısımları için kullanılmıştır. Tüccarların konaklaması için ayrılmış, ocaklı ve pencereli odalardan oluşmaktadır. Günümüzde avlusunda Kastamonu'daki eski hamamlardan kalma tarihi bir külhan kazanı sergilenmektedir. 2006-2009 yılları arasında Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından yürütülen kapsamlı bir restorasyon çalışmasıyla ayağa kaldırılmıştır.
KASTAMONU PENBE HAN'A NASIL GİDİLİR
Kastamonu şehir merkezinde bulunan yapıya özel araçlarıyla gitmek isteyen kişiler Belediye caddesi istikametinde ilerleyip Mahkeme Altı Sokak olan Bakırcılar Çarşısı'ndan geçtikten sonra youln sol tarafında Nalburlar Çarşısı'nda konumlanmış olan Penbe Han'a ulaşım sağlayabilirler. Tolu taşıma aracı kullanarak gitmek isteyenler ise Belediye Caddesi durağında indikten sonra kısa bir yürüyüş mesafesi sonunda yapıya ulaşabilirler. Penbe Han açık adresi şu şekilde:
Penbe Han, Hepkebirler, 2. Aktarlar Çarşısı No:12, 37100 Merkez/Kastamonu
