İsfendiyar Cami'nin yapılış tarihine dair herhangi bir ibare bulunmamaktadır. Caminin, Candaroğulları Beyliği zamanında yapıldığı bilinmekte olup yapı uzun süre tahtta kalmış olan ve tarihçiler arasında beyliğin kendi ismiyle anılmasına yol açan İsfendiyar Bey tarafından yapılmıştır. Fakat, caminin yapılış tarihi bilinmediğinden dolayı İsfendiyar Bey'in 1439 yılındaki vefatı göz önüne alındığından dolayı caminin bu tarihten önce yapıldığı düşünülmektedir. Caminin yapılış zamanında etrafında imaret, zaviye ve medrese bulunduğu bilinmesine rağmen bu yapılar günümüze ulaşmamıştır.
Kastamonu’nun tarihi yapıları arasında özel bir yere sahip olan İsfendiyar Camii, halk arasında “Oklu Cami” olarak biliniyor. Bu ismin kaynağı, Candaroğulları Beyliği’nin güçlü hükümdarlarından İsfendiyar Bey’in attığı okun, caminin minaresine saplanmasıyla ilgili efsanevi bir hikayeye dayanıyor. İsfendiyar Bey, okçulukta olağanüstü bir yeteneğe sahip bir hükümdardı rivayete göre, Kastamonu Kalesi’nden caminin minaresini hedef alarak bir ok fırlattı ve bu ok, minarenin şerefesine saplandı. Yüzlerce yıl boyunca minarede kalan bu ok, caminin simgesi haline geldi ve halk arasında camiye “Oklu Cami” denmeye başladı. Oklu Cami olarak da bilinen bu yapının minaresinde bulunan okun kökenine dair farklı rivayetlerde mevcut bulunmaktadır. Bir diğer rivayete göre ise suçlu olduğu düşünülen bir adamın idamına karar verilir. Ancak adam, hayatı için son bir şans ister. Kendisine, eğer şehrin merkezinde yer alan İsfendiyar Bey Camii’nin minaresine bir ok saplamayı başarırsa affedileceği söylenir. Okçu, oku fırlatır ve hedefi tutturur. Ancak rivayete göre, yetkililer okun minareye isabet etmediğini iddia ederek adamı asar. Okçuluk konusundaki ustalığı ile tanınan İsfendiyar Bey’in bu atışı, onun yeteneklerini ölümsüzleştiren bir hatıra olarak günümüze kadar ulaşmıştır.
İsfendiyar Mahallesi'nin aynı isimli sokağında bulunan cami meyilli bir arazi üzerine yapıldığından batı yönündeki kapıya sağ ve sol tarafında bulunan merdivenlerle çıkılmaktadır. Bina moloz taştan harç koyularak yapılmıştır. Caminin ana mekanı 11x11,5 metre ölçüsünde olup tavanı ve döşemeleri ahşaptandır. Caminin, batı tarafında balkon görünümlü kısmının altında gasilhane ve şadırvan yer almaktadır. Kuzey tarafında ise küçük bir bahçeyle beraber iki oda yer almaktadır. 1712 yılında Hacı Ali isimli bir kişi tarafından caminin tamir ettirildiği, mihrabın iki yanında bulunan şamdanlar üzerinde yazılı olan menzumeden anlaşılmaktadır. Yakın dönemde camide yapılan bir restorasyon çalışması sırasında İsfendiyar Bey'in Kastamonu Kalesinden attığı ve İsfendiyar Bey Camisinin minaresine saplanan ok, bulunduğu yerden kaldırıldı. Minareye Yaklaşık 700 yıldan bu yana minarede saplı şekilde günümüze kadar gelen ok, 1997 yılında yaptırılan restorasyon sırasında paratoner takılacağı gerekçesiyle yerinden söküldü ve 700 yıldır minarede duran ok ortadan kaybolmuş oldu. Ancak mahalle sakinleri ve şehrin önde gelen turizm dernekleri, okun yerinden sökülmesine tepki gösterdi. Bu tepkiler üzerine Kastamonu Turizm Eğitimi ve Kültürünü Geliştirme Derneği (TURGED), minareden sökülen okun tekrar yerine takılması için Vakıflar Bölge Müdürlüğüne müracaat etti. Bunun üzerine Vakıflar Bölge Müdürlüğü de okun yeniden takılması için Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kuruluna görüş sordu. Herhangi bir sakıncasının olmayacağı görüşünün üzerine Kastamonu Turizm Eğitimi ve Kültürünü Geliştirme Derneği (TURGED), minareden sökülen oku tekrar yerine taktı. Oklu Cami olarak bilinen İsfendiyerbey Camisi de rivayet edildiği şekilde okuna kavuşmuş oldu.
İSFENDİYAR BEY CAMİ'NE NASIL GİDİLİR
Kastamonu şehir merkezinde bulunan İsfendiyar Bey Cami Yakupağa Külliyesine'de yakın bir mesafede konumlanmış olup meyilli bir arazi üzerindedir. Özel araçlarla camiye ulaşım ağlamak isteyenler Belediye Caddesi boyunca uzanan yolu takip ettikten sonra '' Mahkemealtı '' olarak adlandırılan yöne girip Bakırcılar Çarşısı içinden geçerek ileride bulunan İsfendiyar Sokak üzerinde konumlanış camiye ulaşım sağlayabilirler. Toplu taşıma aracı kullanarak gitmek isteyen kişiler ise Belediye Caddesi durağında indikten sonra yine aynı cadde üzer,nden kısa bir yürüyüş sonunda camiye ulaşım sağlayabilir. İsfendiyar Bey Cami açık adresi şu şekilde;
İsfendiyar Cami, İsfendiyar, 10. Aralık Cd. No:2, 37200 Kastamonu/ Merkez
