Karabük Üniversitesi Safranbolu Başak Cengiz Mimarlık Fakültesinde, tarihi yığma taş yapılardaki yüzey hasarlarının yapay zeka destekli makine öğrenmesi modeliyle tespit edilmesine yönelik önemli bir çalışma yürütülüyor.
TÜBİTAK 1002 Programı kapsamında desteklenen “Tarihi Yığma Taş Yapılarda Yüzey Hasarlarının Makine Öğrenmesi Modeli ile Tespiti” başlıklı projede, tarihi yapıların belgelenmesi, hasarlarının belirlenmesi ve yapısal sağlıklarının izlenmesi için dijital teknolojilerden yararlanılıyor.
KASTAMONU’DAN DA VERİ TOPLANDI
Proje kapsamında Safranbolu başta olmak üzere Tokat, Amasya, İstanbul, Bartın, Kastamonu ve Bolu’daki tarihi taş yapılardan yüzey hasar verileri toplandı. Elde edilen veriler, derin öğrenme algoritmalarıyla eğitilerek yapay zeka destekli hasar tespit sisteminin geliştirilmesinde kullanılıyor.
Karabük Üniversitesi Mimarlık Bölümü Arş. Gör. Mustafa Haki Eraslan’ın, Doç. Dr. Mehmet Mutlu yürütücülüğünde görev aldığı projede; Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Bilgehan İyican ile Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünde görev yapan Doç. Dr. Serap Sevgi de araştırmacı olarak yer alıyor.
ÇATLAK VE DEFORMASYONLAR OTOMATİK TESPİT EDİLECEK
Çalışma kapsamında tarihi yapıların fotogrametrik verileri kullanılarak üç boyutlu modeller oluşturuluyor. Açık kaynak kodlu yazılımlar üzerinden elde edilen cephe görüntüleri, geliştirilen yapay zeka tabanlı sistemle analiz ediliyor.
Bu sistem sayesinde tarihi taş yapılardaki çatlak, deformasyon ve benzeri yüzey hasarlarının otomatik olarak tespit edilmesi hedefleniyor. Sürecin sonunda ise rölöve ve hasar tespit raporları hazırlanacak.
KÜLTÜREL MİRASIN KORUNMASINA KATKI SAĞLAYACAK
Arş. Gör. Mustafa Haki Eraslan, Türkiye’de ve dünyada çok sayıda tarihi taş yapı bulunduğunu belirterek, bu yapıların belgelenmesi ve hasar durumlarının izlenmesinin güncel araştırma konuları arasında yer aldığını ifade etti.
Eraslan, geliştirilen sistemle geleneksel yöntemlerin ötesine geçmeyi amaçladıklarını belirterek, uzman denetimli yapay zeka destekli bir hasar tespit iş akışı geliştirdiklerini kaydetti.
Karabük Üniversitesi’nde yürütülen proje, yapay zeka teknolojilerinin kültürel mirasın korunmasında kullanılmasına katkı sağlamayı ve tarihi yapıların hasar analizlerinin daha hızlı, bilimsel ve dijital yöntemlerle yapılmasını hedefliyor.
