Kastamonu Üniversitesi tarafından hazırlanan “Kastamonu Raporları” serisinin sekizinci çalışması yayımlandı. Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Senem Güneş Şen tarafından hazırlanan “Kastamonu İlinde Sel ve Taşkınlar: Mevcut Durum, Risk Faktörleri ve Yönetim Perspektifi” başlıklı raporda, kentteki sel ve taşkın riski bilimsel veriler ışığında değerlendirildi.
Raporda Kastamonu’nun coğrafi konumu, jeomorfolojik ve jeolojik yapısı, iklim özellikleri, hidrolojik yapısı, arazi kullanımı, bitki örtüsü ile akarsu ve havza sistemleri ayrıntılı biçimde incelendi. Kentte geçmiş yıllarda meydana gelen sel ve taşkınların tarihsel gelişimine de yer verildi.
Bozkurt ve Cide taşkınları incelendi
Çalışmada, yakın dönemde meydana gelen 2021 Bozkurt ve 2026 Cide taşkınları; meteorolojik ve hidrolojik koşullar, havza özellikleri, altyapı unsurları, insan müdahaleleri ve çevresel etkiler açısından ele alındı.
Kısa süreli ve yüksek şiddetli yağışların, özellikle küçük ve orta ölçekli kıyı havzalarında taşkın tehlikesini artırdığına dikkat çekildi. Kastamonu’daki havzaların yüksek eğimli ve dar vadilerden oluşmasının, yoğun drenaj ağıyla birleşerek taşkınların meydana gelmesinde belirleyici rol oynadığı ifade edildi.
Taşkınlarda insan etkisine de dikkat çekildi
Raporun “Sel ve Taşkın Oluşum Mekanizması” bölümünde yağış özellikleri, topoğrafya, havza morfometrisi, jeolojik yapı ve toprak özellikleri doğal faktörler kapsamında değerlendirildi. Arazi kullanımı, bitki örtüsündeki değişimler, şehirleşme, yerleşim düzeni ve insan müdahaleleri ise beşerî faktörler arasında ele alındı.
Uzun yıllara ait yağış verilerinin analiz edildiği çalışmada, taşkınların yalnızca toplam yağış miktarına bağlı olmadığı belirtildi. Yağışın şiddeti, süresi ve zamansal dağılımının yanı sıra havzaların topoğrafik, hidrolojik ve ekolojik özelliklerinin de taşkın oluşumunda etkili olduğu kaydedildi.
Kritik havzalar mercek altında
Havza temelli analiz bölümünde Ezine Çayı, Devrekâni Çayı ve Gökırmak havzaları ile Karadeniz’e doğrudan drenaj sağlayan küçük havzalar taşkın riski bakımından incelendi.
İklim değişikliğinin Kastamonu’daki sel ve taşkın tehlikesi üzerindeki muhtemel etkilerine de yer verilen raporda, kısa süreli ve yüksek şiddetli yağışlarda yaşanabilecek değişimlerin gelecekte riski daha da artırabileceği vurgulandı.
Risklerin azaltılması amacıyla taşkın tehlike haritalarının geliştirilmesi, erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi, doğa temelli çözümlerin yaygınlaştırılması, kurumlar arası iş birliğinin artırılması ve toplumun sürece aktif katılımının sağlanması önerildi.
“Bilimsel birikimimizi şehrimizin ihtiyaçlarıyla buluşturuyoruz”
Kastamonu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Hamdi Topal, “Kastamonu Raporları” serisinin üniversitenin bilimsel birikimini kentin ihtiyaçlarıyla buluşturduğunu belirtti.
Sel ve taşkınların yalnızca afetlerin ardından gündeme gelen bir konu olarak ele alınmaması gerektiğini vurgulayan Topal, risklerin önceden belirlenmesinin ve gerekli önlemlerin bilimsel veriler doğrultusunda geliştirilmesinin önemine dikkat çekti. Topal, raporu hazırlayan Doç. Dr. Senem Güneş Şen’e teşekkür etti.
Rapora Kastamonu Üniversitesi’nin internet sitesinden ulaşılabiliyor.
