Sayıştay Başkanlığının Ekim 2026 tarihli Araç Belediyesi 2025 Yılı Denetim Raporu, belediyenin altyapı hizmetleri, mali işlemleri, personel yönetimi ve satın alma uygulamalarına ilişkin eksiklikleri ortaya koydu.
Raporda, mali tablolara verilen denetim görüşünün dayanağını oluşturan 4 bulgunun yanı sıra diğer konularda 17 ayrı bulguya yer verildi. Tespitler, belediyenin verdiği yanıtların değerlendirilmesiyle rapora işlendi.
ATIK SULAR ARITILMADAN ÇEVREYE BIRAKILMIŞ
Raporda, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde oluşan atık suların arıtılması için tesis kurulmadığı, atık suların doğrudan çevreye deşarj edildiği ve atık su bertaraf bedelinin tahsil edilmediği belirtildi.
Sayıştay, çevre kirliliğinin önlenmesi amacıyla gerekli tedbirlerin alınmasını, arıtma tesisinin kurulmasını ve bertaraf bedeli tahsilatının yapılmasını istedi. Raporda bu işlemler için 31 Aralık 2026 tarihine işaret edildi.
Belediye ise arıtma tesisi, kanalizasyon altyapısının yenilenmesi ve kolektör hatlarının yüksek maliyetli yatırımlar olduğunu bildirdi. Mevcut mali imkânlarla yatırımın kısa vadede tamamlanamayacağını belirten belediye, uygun finansman sağlanması halinde proje çalışmalarına başlanacağını açıkladı. Bertaraf ücretine ilişkin tarife ve maliyet hesaplama hazırlıklarının da sürdüğü ifade edildi.
İTFAİYEDE EĞİTİM VE KORUYUCU EKİPMAN EKSİKLİĞİ
İtfaiye hizmetlerine ilişkin incelemede, norm kadro kapsamında bir itfaiye çavuşu ve yedi itfaiye eri kadrosu imkânı bulunmasına rağmen yalnızca bir itfaiye eri kadrosunun dolu olduğu belirlendi.
Belediye şirketinde çalışan 10 işçinin itfaiye teşkilatında fiilen görevlendirildiği, bu personelin bir kısmının hiç itfaiye eğitimi almadığı, bir kısmının eğitiminin ise yetersiz olduğu kaydedildi. Mevzuatta belirtilen haftalık, aylık ve yıllık uygulamalı eğitim programlarının da yaptırılmadığı tespit edildi.
Raporda, ısıya dayanıklı koruyucu kıyafetler ile solunum cihazı ve maskelerinin bulunmadığı ya da eksik olduğu belirtildi.
İtfaiyenin iki arazöz ve 18 metrelik merdivene sahip bir araçla hizmet verdiği; mevcut merdivenli aracın yeni yapılan yüksek binalar için yetersiz kaldığı ve en az 24 metrelik merdivenli araca ihtiyaç bulunduğu ifade edildi. Eski araçların bakımında güçlük yaşandığına da dikkat çekildi.
ŞİRKET İŞÇİLERİNİN İTFAİYEDE GÖREVLENDİRİLMESİ AYRI BULGU OLDU
Sayıştay, şirket işçilerinin itfaiye personeli olarak görevlendirilmesini ayrıca değerlendirdi. Asli ve sürekli nitelikteki itfaiye hizmetlerinin, mevzuatta öngörülen şartlarla mesleğe kabul edilen memurlar veya kamu görevlileri tarafından yürütülmesi gerektiği vurgulandı.
Belediye, bütçe imkânları doğrultusunda boş itfaiye kadrolarına orta vadede atama yapılmasının hedeflendiğini, bu süreçte personelin mesleki yeterliliğini artıracak eğitimlerin sürdürüleceğini bildirdi.
3.553 SU SAYACI 10 YILLIK SÜREYİ DOLDURMUŞ
Rapora göre, 31 Aralık 2025 itibarıyla ilçede 4.772 faal su aboneliği bulunmasına rağmen bunlardan 3.553’ünün sayacının son değiştirilme tarihinin üzerinden 10 yıldan fazla süre geçtiği belirlendi.
Sayıştay, periyodik muayene süresini dolduran sayaçların kullanılmasının hatalı ölçüm ve belediye açısından gelir kaybı riski oluşturduğunu belirtti. Uygulamanın idari yaptırım riski de taşıdığı kaydedildi.
Belediye, süresi dolan sayaçların tespiti ve değiştirilmesi için çalışmalara başlandığını açıkladı.
SU KAYIPLARINI İZLEYECEK SİSTEMLER KURULMAMIŞ
Su kayıplarının azaltılmasına ilişkin incelemede; gerekli noktalara debi ölçer takılmadığı, Coğrafi Bilgi Sistemi ile uzaktan izleme ve kontrol sisteminin kurulmadığı, şebekenin hidrolik modelleme ve kalibrasyon çalışmalarının yapılmadığı tespit edildi.
Bedelsiz su kullanan ibadethane, halk çeşmesi ve kamu kurumlarında tüketimi ölçecek sayaçların bulunmadığı, bu nedenle ücretsiz tüketimin takip edilemediği belirtildi. İzinsiz tüketimlerin tespiti ve önlenmesine yönelik birim oluşturulmadığı da rapora yansıdı.
Belediye, teknik yatırımların yüksek maliyet gerektirdiğini, uygun finansman sağlandığında altyapının aşamalı kurulacağını bildirdi. Şebeke yenileme, sayaç değişimi ve ölçüm sistemlerine yönelik proje hazırlıklarına başlandığı ifade edildi.
SU SÖZLEŞMELERİNDE OLMAYAN YÖNETMELİĞE ATIF
Belediyenin su ve kanalizasyon hizmetlerine ilişkin abonelik ve tarife yönetmeliğinin bulunmadığı belirlendi.
Farklı yıllarda düzenlenen abonelik sözleşmelerinin farklı hükümler içerdiği, zorunlu bilgilerin önemli bir bölümüne yer verilmediği kaydedildi. Raporda, 2025 yılında kullanılan sözleşmelerde mevcut olmayan bir tarifeler yönetmeliğine atıfta bulunulduğu da belirtildi.
Ayrı bir bulguda ise aboneliğini sonlandıran kişilere güvence bedellerinin TÜFE üzerinden güncellenmeden, kayıtlara alındığı tutarla iade edildiği tespit edildi.
Belediye, bu konularda mevzuata uygun işlemlerin yapılacağını bildirdi.
PERSONEL GİDERİ 64,4 MİLYON LİRAYA ULAŞMIŞ
Sayıştay, şirket çalışanları dâhil toplam personel giderlerinin mevzuatta belirlenen üst sınırı aştığını tespit etti.
Raporda, 2024 yılı bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranıyla artırılması üzerinden hesaplanan personel gideri üst sınırının 40 milyon 751 bin 331 lira 2 kuruş olduğu belirtildi. Buna karşılık 2025 yılı sonunda belediye ve personel şirketine ilişkin toplam personel giderinin 64 milyon 370 bin 732 liraya ulaştığı kaydedildi.
Belediye, giderler mevzuatta belirlenen oranların altına ininceye kadar şirkete personel alınmayacağını; hizmetlerin devamlılığı için ihtiyaç doğması halinde ilgili Bakanlıktan izin alınarak hareket edileceğini açıkladı.
ALIMLARDA YÜZDE 10 SINIRI AŞILDI
Kamu İhale Kanunu’nun 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında yapılan alımlarda, bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerin yüzde 10’unun Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı belirlendi.
Rapordaki tabloya göre, bu kapsamdaki harcamalar mal alımlarında yaklaşık 7,2 milyon lira, hizmet alımlarında 6,7 milyon lira, yapım işlerinde ise 1,5 milyon lira oldu. Harcamaların ilgili ödeneklere oranı sırasıyla yüzde 29, yüzde 14 ve yüzde 36 olarak gösterildi.
Sayıştay, her alım türü için ayrı hesaplanan yüzde 10 sınırının uygun görüş alınmadan aşılmasının mevzuata aykırı olduğunu belirtti. Belediye, bundan sonraki işlemlerde mevzuata uygun hareket edileceğini bildirdi.
GECİKEN FATURA VE MUAYENELER EK MALİYET GETİRMİŞ
Belediyenin bazı elektrik ve doğalgaz faturalarını zamanında ödememesi nedeniyle gecikme zammı, araç muayenelerini geciktirmesi nedeniyle de gecikme bedeli ödediği tespit edildi.
Sayıştay, belediyeye ek mali yük getiren bu durumların önlenmesi için tedbir alınması gerektiğini vurguladı. Belediye, faturaların zamanında ödenmesi ve muayenelerin geciktirilmemesi için gerekli önlemlerin alınacağını açıkladı.
TAKSİ PLAKALARI SÜRESİZ KULLANDIRILMIŞ
Ticari taksi plakalarının süresiz kullandırılması da raporda ele alındı. Sayıştay, 2014 ve 2021 yıllarındaki kararlara ilişkin incelemesinde, taksi sayısının sınırlandırılması ve plaka satış işlemlerinde yetki ve usul yönünden mevzuata aykırılıklar bulunduğunu belirtti.
Belediyenin görev alanındaki bir hizmetin üçüncü kişilere süresiz hak olarak verilmesinin mümkün olmadığı vurgulandı.
Belediye, mevcut plaka sahiplerinin mağduriyet yaşamaması için makul bir geçiş süreci öngörülerek plakaların belirli süreli ihale edilmesine yönelik işlemlerin yapılacağını bildirdi.
İŞÇİLERİN BİNLERCE GÜNLÜK İZNİ BİRİKMİŞ
Raporda, belediyede görevli 6 kadrolu işçinin toplam 384 gün kullanılmamış izin hakkı bulunduğu belirtildi. Belediye şirketi personeli olarak çalışan 61 işçiden 56’sının ise geçmiş yıllardan devreden toplam 3.261 gün izni olduğu kaydedildi.
Sayıştay, kullanılmayan izinlerin iş sözleşmesinin sona ermesi halinde son ücret üzerinden ödemeye dönüşmesinin bütçeye ek yük getirebileceğine dikkat çekti.
Belediye, izinlerin yıllık programlara bağlanacağını ve birikmiş izinlerin kademeli kullandırılacağını açıkladı.
TAŞINMAZLARIN DEĞERLEME VE KAYITLARI EKSİK
Belediyeye ait taşınmazlar için gerekli form ve icmal cetvellerinin oluşturulmadığı, maliyet bedeli belirlenemeyen taşınmazların rayiç değer tespitlerinin tamamlanmadığı belirlendi.
Sayıştay, bu nedenle arsa ve araziler, yeraltı ve yerüstü düzenleri ile binalar hesaplarının gerçeğe uygun, doğru ve güvenilir bilgi sunmadığını değerlendirdi.
Belediye, bulgunun gereğinin yapılacağını bildirdi.
KDV İŞLEMLERİNDE İKİ AYRI BULGU
Raporda, harcamaların niteliğine bakılmaksızın üstlenilen KDV’nin indirim konusu yapıldığı tespit edildi. Sayıştay, ticari faaliyet kapsamında olmayan kamu hizmetlerine ilişkin harcamaların KDV’sinin indirilmemesi gerektiğini belirtti.
Diğer bulguda ise spor salonu yapımına yönelik sponsorluk desteği kapsamında Spor Toto adına düzenlenen reklam hizmeti e-faturalarındaki KDV tutarlarının muhasebe kayıtlarına alınmadığı görüldü. Bu durumun vergi yükümlülüklerinin tam ve doğru izlenmesini engellediği kaydedildi.
4 MİLYON LİRALIK SERMAYE TAAHHÜDÜ İLGİLİ HESAPLARDA İZLENMEMİŞ
Belediyenin, 2024 tarihli meclis kararıyla ortağı olduğu şirkete 4 milyon liralık nakdi sermaye artırım taahhüdünde bulunduğu ancak bu tutarın ilgili sermaye hesaplarında izlenmediği belirlendi.
Taahhüdün yerine getirilmesi sırasında gönderilen nakit tutarların da bütçe giderleri hesabına kaydedilmediği ve bütçeyle ilişkilendirilmediği tespit edildi. Belediye, gerekli muhasebe işlemlerinin yapılacağını açıkladı.
BAYRAM HARCI, VERGİ KONTROLÜ VE AİLE CÜZDANI İŞLEMLERİ
Diğer bulgularda, ulusal bayram günlerinde faaliyet gösteren iş yerlerine gerekli ruhsatların verilmediği ve çalışma ruhsatı harcının tahsil edilmediği belirtildi. Belediye, saha çalışmaları başlatılarak tahakkuk ve tahsilatın düzenli hale getirileceğini bildirdi.
Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi beyannamelerinin doğruluğunu kontrol edecek verilerin kullanılmadığı da tespit edildi. Sayıştay, ilgili dağıtım ve tedarik şirketlerinden bilgi alınarak beyanların kontrol edilmesi gerektiğini vurguladı.
Uluslararası aile cüzdanlarının ise zimmet yoluyla temin edilmesi gerekirken belediye bütçesinden satın alındığı, vatandaşlara satıldıkça tahsil edilen tutarların belediye bütçesine gelir kaydedildiği belirlendi. Belediye, mevzuata uygun işlem yapılacağını açıkladı.
ZORUNLU BELGELER İNTERNET SİTESİNDE YAYIMLANMAMIŞ
Belediyenin bütçe ve mali tabloları, yardım ve destekleri, faaliyet ve denetim raporları ile hizmet standartları gibi kamuoyuna açıklanması gereken bilgi ve belgeleri internet sitesinde yayımlamadığı tespit edildi.
Belediye, belgelerin yayımlanmasına başlandığını ve eksikliklerin en kısa sürede tamamlanacağını bildirdi.
Son bulguda ise muhasebe işlem fişlerinin yetkili muhasebe görevlisi tarafından imzalanmadan sisteme kaydedildiği belirtildi. Sayıştay, kayıtların sisteme alınmadan önce yetkili tarafından imzalanması gerektiğini ifade etti.
[Kastamonu İstiklal]
