Türkiye’de sigara ve tütün ürünlerine yönelik yeni bir mali düzenleme gündeme geldi. Sağlık Bakanlığı’nın üzerinde çalıştığı belirtilen modelde, tütün kullanımından kaynaklanan sağlık harcamalarının bir bölümünün tütün sektöründen karşılanması öngörülüyor.
Henüz kesinleşmiş bir vergi düzenlemesi bulunmazken, üzerinde durulan modelin uygulanması halinde sigara paketlerinin üzerine ayrıca bir ücret eklenmesi planlanıyor.
Milyarlarca liralık kaynak oluşturulması bekleniyor
Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder’in verdiği bilgilere göre, sağlık fonu veya benzeri bir sistemin hayata geçirilmesi durumunda paket başına alınacak ek ücretin yıllık 40 ila 80 milyar lira arasında kaynak oluşturabileceği ifade ediliyor.
Bu paranın yalnızca sigaraya bağlı hastalıkların tedavisinde değil, koruyucu sağlık hizmetleri, sağlığın geliştirilmesi ve aile hekimlerinin sigara bırakma çalışmalarında kullanılması planlanıyor.
İlham Filipinler’den
Gündemdeki model için Filipinler’de 2012 yılında uygulamaya alınan sistem örnek gösteriliyor. Bu ülkede tütün ve alkolden alınan vergiler artırılırken elde edilen gelirlerin doğrudan sağlık bütçesine aktarılması sağlandı.
Benzer uygulamaların Tayland ve Brezilya’da da bulunduğu, İsviçre’de ise sigara paketlerinden alınan sabit bir tutarın Tütün Önleme Fonu’na aktarıldığı belirtiliyor.
Türkiye’de tablo dikkat çekiyor
Prof. Dr. Ergüder’in aktardığı verilere göre Türkiye’de her üç yetişkinden biri tütün ürünü kullanıyor. Tütün kullanımının Türkiye ekonomisine yıllık maliyetinin yaklaşık 24 milyar dolar, hanelerin yalnızca sigaraya yaptığı yıllık harcamanın ise yaklaşık 15 milyar dolar olduğu ifade ediliyor.
Dünya genelinde ise tütün ürünlerinden elde edilen vergi gelirlerinin sağlık bütçesine, tütünle mücadele programlarına veya sağlık sigortası fonlarına aktarıldığı yaklaşık 48 ülke bulunduğu belirtiliyor.
Temmuzda ÖTV düzenlemesi yapılmıştı
Sigaraya yönelik bu yeni çalışma, temmuz ayında yapılan ÖTV düzenlemesinden ayrı bir başlık olarak değerlendiriliyor.
3 Temmuz 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile tütün içeren sigaralarda ÖTV oranı yüzde 45'ten yüzde 42'ye indirilirken, maktu ve asgari maktu vergi tutarları yeniden belirlenmişti.
Gündemdeki “sağlık vergisi” modelinin ise mevcut ÖTV sisteminden farklı olarak, elde edilen kaynağın doğrudan sağlık hizmetleri ve tütünle mücadele çalışmalarına yönlendirilmesini hedeflediği aktarılıyor.
Düzenlemenin ne zaman hayata geçirileceği, paket başına ne kadar ek ücret alınacağı ve kapsamının nasıl olacağı ise henüz netleşmiş değil.
