Kastamonu’da evleri, iş yerlerini ve yolları sular altında bırakan sel ve taşkınlar, geride acı hatıralar bıraktı. Bozkurt’ta Ezine Çayı’nın taşmasıyla yaşanan büyük yıkım ve Cide’de araçların suya gömüldüğü sokaklardan kaydedilen görüntüler, afetlerin günlük yaşamı nasıl değiştirebildiğini gözler önüne serdi.
BOZKURT’TA BİR İLÇENİN HAYATI DEĞİŞTİ
Kastamonu’nun yakın tarihindeki en ağır afetlerden biri, 11 Ağustos 2021’de yaşandı. Batı Karadeniz’i etkileyen aşırı yağışlar sırasında Azdavay, İnebolu, Bozkurt, Küre ve Pınarbaşı ilçelerinde sel ve su baskınları meydana geldi.
Bozkurt’ta Ezine Çayı’nın taşması, ilçe merkezinde büyük yıkıma yol açtı. Evler, iş yerleri ve kamu binaları su ve çamur altında kaldı. İlçenin altyapısı ve üstyapısı ağır zarar gördü.
Kastamonu Valiliğinin afetin üçüncü yılında yayımladığı bilgilendirmeye göre, Bozkurt’ta 65 kişi hayatını kaybetti, 7 kişi kayboldu. Felaketin ardından ilçede kapsamlı yeniden inşa ve onarım çalışmaları gerçekleştirildi.
CİDE’DE SOKAKLAR SUYLA KAPLANDI
Cide’de yaşanan sel ve su baskınlarından kalan arşiv görüntüleri de taşkınların yerleşim alanlarındaki etkisini ortaya koyuyor. Apartmanların arasındaki sokakların suyla kaplandığı görüntülerde, park hâlindeki araçların önemli bölümünün su içinde kaldığı görülüyor.
İlçeden kaydedilen diğer karelerde ise vatandaşların su basan sokaklarda ilerlemeye çalıştığı, taşkın suyunun binaların girişlerine ve araçların cam seviyesine kadar ulaştığı dikkati çekiyor. Bozkurt’taki yıkım ile Cide’deki su baskınlarının görüntüleri, Kastamonu’nun farklı yerleşimlerinde yaşanan afetlerin izlerini taşıyor.
COĞRAFİ YAPI TAŞKININ ETKİSİNDE BELİRLEYİCİ
Kastamonu’nun dağlık ve engebeli arazisi ile akarsu vadilerindeki yerleşimler, sel ve taşkın tehlikesinin değerlendirilmesinde önemli unsurlar arasında bulunuyor. Yoğun yağış sırasında yüksek kesimlerden gelen suların alçak alanlarda toplanması, akarsu yatakları ve çevresindeki yerleşimler açısından tehlike oluşturabiliyor.
Bozkurt selini yerinde inceleyen araştırmacılar Gamze Bilgen, Erdem Balcı ve Muhammed Yasin Kalça’nın 2022’de yayımlanan çalışmasında, bölgenin arazi yapısı, yağış özellikleri ve insan faaliyetlerinin afetin sonuçları üzerindeki etkileri değerlendirildi.
Araştırmada, Bozkurt’un yüksek kesimlerinde erozyon, aşağı kesimlerinde ise suyun taşıdığı malzemelerin oluşturduğu yığınlar tespit edildi. Bu birikintilerin yerleşimlerde, tarım arazilerinde ve ulaşım yapılarında oluşan hasarı artırdığı kaydedildi. Zeminin suyu geçirme kapasitesi ve yerleşimlerin konumu da taşkının etkisini belirleyen faktörler arasında gösterildi.
TÜRKİYE’DE DOKUZ AYDA 1.329 AŞIRI HAVA OLAYI
Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre, Türkiye’de 2000’li yılların başında 400’ün altında kalan meteorolojik ekstrem olay sayısı, 2026’nın ocak-eylül döneminde 1.329’a ulaştı.
Yılın ilk sekiz ayında kaydedilen 1.263 olayın yüzde 33’ünü şiddetli yağış ve sel, yüzde 20’sini fırtına, yüzde 17’sini dolu, yüzde 10’unu heyelan oluşturdu. Eylül ayında kaydedilen 66 olayla birlikte dokuz aylık toplam, geçen yılın tamamındaki olay sayısını aştı. Bu rakamlar Türkiye genelini kapsıyor; derlemede Kastamonu’ya ilişkin ayrı bir olay toplamı yer almıyor.
MGM’nin 2025 Yılı Türkiye İklim Değerlendirmesi’nde ise geçen yıl ülke genelinde 1.011 ekstrem olay meydana geldiği belirtildi. Olayların yüzde 27’sini fırtına, yüzde 23’ünü şiddetli yağış ve sel oluşturdu. Bu oranlar olayların dağılımını gösterirken, tek başına can kaybı veya ekonomik zarara göre bir tehlike sıralaması oluşturmuyor.
EZİNE ÇAYI’NDA KORUMA ÇALIŞMALARI YAPILDI
Bozkurt’taki felaketin ardından Ezine Çayı ve havzasında taşkının etkilerini azaltmaya yönelik çalışmalar yürütüldü. DSİ tarafından çayın yatağı 30 metreden 72 metreye genişletildi.
Suyun hızını azaltan yapılar ve havzada taşınan malzemeleri tutmaya yönelik tersip bentleri inşa edildi. Araç ve yaya köprüleri yeniden yapılırken, çayın 6 kilometrelik bölümünde beton koruma duvarları oluşturuldu. AFAD tarafından da Çamlıyol Caddesi’nde istinat duvarı çalışması gerçekleştirildi.
KASTAMONU İÇİN BEŞ YILLIK AFET PLANI HAZIRLANIYOR
Kastamonu’da afetlere karşı hazırlık kapsamında 2027–2031 dönemini kapsayacak İl Afet Risk Azaltma Planı’nın hazırlıkları sürüyor. İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünün ekim ayındaki bilgilendirmesine göre, 17–18 Eylül ve 28 Eylül–1 Ekim tarihlerinde düzenlenen çalıştaylarda hidrometeorolojik afetler, yangın, kütle hareketleri ve deprem başlıkları ele alındı.
Çalışmalarda mevcut tehlikeler, risk azaltma ihtiyaçları, uygulanabilecek önlemler ve kurumların sorumlulukları değerlendirildi. Dere yatakları ve taşkın riski bulunan alanlara ilişkin çalışmalar, heyelanlara karşı mühendislik uygulamaları, altyapının güçlendirilmesi ve erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi de hazırlıkların başlıkları arasında yer aldı.
Planla, öncelikli risk alanlarının belirlenmesi ve alınacak önlemlerin kurumların sorumlulukları çerçevesinde yürütülmesi hedefleniyor.
SEL SULARINA GİRİLMEMELİ
AFAD’ın sel ve taşkınlara ilişkin hazırlık rehberinde, suyla kaplı yollara araçla girilmemesi ve akan sudan yürüyerek geçilmeye çalışılmaması gerektiği belirtiliyor.
Sel suyunun yol yüzeyindeki hasarları, elektrik kablolarını ve çeşitli tehlikeleri gizleyebileceğine dikkat çekilen rehberde, vatandaşların güvenli alternatif güzergâhları kullanması, resmî uyarıları ve tahliye yönlendirmelerini takip etmesi isteniyor.
