Kastamonu’da Şeyh Şaban-ı Veli Vakıf Müzesi envanterinde yer alan satır arası Kur’an meali, bilimsel bir araştırmaya konu edildi. Kastamonu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Tefsir Anabilim Dalı öğretim üyeleri Halil İbrahim Görgün ve Burhan Baltacı tarafından hazırlanan “Kastamonu Şeyh Şaban-ı Veli Vakıf Müzesi 268 Envanter Numarasıyla Kayıtlı Satır Arası Kur’an Meali’nin Usul ve Üslup Açısından Tahlili” başlıklı çalışma, uluslararası düzeyde ele alındı.
SATIR ARASI TERCÜME GELENEĞİNE IŞIK TUTUYOR
Araştırmada ele alınan satır arası tercümelerin, Kur’an’ın Türkçeye çevrilmesinde kullanılan en eski yöntemlerden biri olduğuna dikkat çekildi. Bu yöntem, Arapça metindeki kelimelerin birebir Türkçe karşılıklarının satır arasında verilmesine dayanıyor. Metinlerde Türkçe karşılıkların çoğunlukla farklı renklerle yazıldığı ve “satır altı tercüme” olarak da adlandırıldığı ifade edildi.
MÜZEDEKİ ESER DETAYLI ŞEKİLDE İNCELENDİ
Çalışmada, müzede 268 envanter numarasıyla kayıtlı el yazması Kur’an mealinin özellikle Fatiha ve Bakara surelerini kapsayan bölümü incelendi. 1b-34b varakları arasındaki metin, usul ve üslup açısından değerlendirilerek akademik analizlere konu edildi.
Müellifi bilinmeyen eserin daha önce de dil yönünden incelendiği, Önder Çağıran tarafından yapılan çalışmada metnin iki şiveli yapısının ortaya konulduğu ve Eski Anadolu Türkçesi açısından değerlendirildiği hatırlatıldı.
ESERİN BİÇİM VE İÇERİK ÖZELLİKLERİ DİKKAT ÇEKTİ
Deri kaplı el yazması eser, Mushaf düzeninde hazırlanmış olup ayetlerin siyah, açıklamaların ise kırmızı mürekkeple yazıldığı belirtildi. Satır aralarında verilen Türkçe karşılıkların harekeli olduğu, ayrıca kenar notlarında Türkçe açıklamalara yer verildiği tespit edildi.
Araştırmada, eserin yalnızca kelime karşılıkları sunan bir metin olmadığı; aynı zamanda tefsirî yorumlar, nüzul bilgileri ve Kur’an ilimlerine dair izler taşıdığı vurgulandı. Metinde Arapça ve Farsça unsurların da bulunmasının, dönemin dini literatürüne işaret ettiği ifade edildi.
“SADECE BİR SÖZLÜK ÇALIŞMASI DEĞİL”
Akademisyenler, satır arası mealin yalnızca sözlük niteliğinde değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, metnin dil, kültür ve dini yorum açısından önemli veriler sunduğunu ortaya koydu. Çalışmada, kelime tercihleri ve anlam aktarımının, Türkçenin gelişim sürecine katkı sağlayan unsurlar arasında yer aldığına dikkat çekildi.
KURUMLARA TEŞEKKÜR, YENİ TEZ ÇALIŞMASI MÜJDESİ
Araştırmacılar, çalışma sürecine katkı sağlayan başta Vakıflar Genel Müdürlüğü ve Kastamonu Vakıflar Bölge Müdürlüğü olmak üzere ilgili kurumlara teşekkür etti.
Öte yandan, söz konusu eser üzerine lisansüstü düzeyde yeni bir akademik tez çalışmasının da yapılmasının planlandığı bilgisi paylaşıldı.
