Oda, olayın münferit bir arıza olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayarak, ruhsat, projelendirme ve periyodik kontrol yükümlülükleri açısından kapsamlı bir mevzuat incelemesi yapılması çağrısında bulundu.
“Ruhsatsız Jeneratör Kurulamaz”
Açıklamada, 02.09.1988 tarihli ve 19917 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Enerjisi İmdat Grupları ve Otoprodüktör Tesisleri Ruhsat Yönetmeliği’ne dikkat çekildi. Buna göre, imdat (yedek) jeneratörlerin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’ndan ruhsat alınmadan kurulamayacağı ve işletilemeyeceği belirtildi.
Bu kapsamda;
-
Ön izin alınması,
-
Uygulama projesinin onaylatılması,
-
Geçici ve kesin kabul işlemlerinin yapılması,
-
İşletme ruhsatının düzenlenmesi
gerektiği ifade edildi. Projeye aykırı değişiklik yapılamayacağı, ruhsatsız tesislerin mühürlenebileceği ve elektrik bağlantısının kesilebileceği hatırlatıldı.
Oda, jeneratörün “elektrik kesilince çalıştırılan basit bir makine” değil, ruhsata tabi bir elektrik üretim tesisi olduğunun altını çizdi.
Yıllık Kontrol Zorunlu
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında ise jeneratörlerin azami 1 yıl periyodik kontrole tabi olduğu ve TS ISO 8528 standartlarına uygun test edilmesi gerektiği belirtildi.
Ayrıca;
-
Elektrik tesisatı,
-
Topraklama sistemi,
-
Yıldırımdan korunma sistemi
gibi unsurların da yılda en az bir kez kontrol edilmesi gerektiği kaydedildi. Bu kontrollerin yalnızca elektrik mühendisi, elektrik-elektronik mühendisi veya yetkili teknik personel tarafından yapılabileceği, yetkisiz kişilerce düzenlenen raporların hukuken geçersiz olduğu vurgulandı.
Patlama Hangi İhlallerden Kaynaklanabilir?
Açıklamada, bir jeneratör patlamasının genellikle şu teknik ihlallerden biriyle ilişkili olabileceği belirtildi:
-
Geri besleme (backfeed) korumasının olmaması
-
Otomatik transfer panosu (ATS) arızası
-
Yetersiz topraklama
-
Aşırı yük altında çalışma
-
Senkronizasyon hatası
-
Periyodik bakım eksikliği
Yıllık testlerin yapılmamış olmasının doğrudan mevzuat ihlali anlamına geleceği ifade edildi.
Hukuki Sorumluluk Gündeme Gelebilir
Açıklamada, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Türk Ceza Kanunu’nun taksir hükümleri kapsamında işverenin hukuki sorumluluğunun doğabileceği belirtildi. Periyodik kontrol raporu, ruhsat ya da proje onayının bulunmaması halinde kusur oranının ciddi şekilde artabileceği, idari para cezası ve faaliyet durdurma yaptırımlarının gündeme gelebileceği kaydedildi.
Denetimde Hangi Belgeler İncelenmeli?
Oda, benzer olaylar sonrasında şu belgelerin incelenmesi gerektiğini bildirdi:
-
İşletme ruhsatı
-
Ön izin belgesi
-
Onaylı elektrik projesi
-
ATS tek hat şeması
-
Topraklama ölçüm raporu
-
Jeneratör yıllık periyodik kontrol raporu
-
TS ISO 8528 test sonuçları
Bu belgelerin yokluğunun yalnızca teknik eksiklik değil, mevzuata aykırı işletme anlamına geleceği ifade edildi.
“Benzer İşletmeler İçin Açık Bir Uyarı”
Elektrik Mühendisleri Odası Kastamonu İl Temsilciliği, Çatalzeytin’de yaşanan patlamanın küçük ölçekli işletmelerde dahi ruhsatsız jeneratör kullanımı ve periyodik test ihmalinin ciddi sonuçlar doğurabileceğini gösterdiğini belirtti.
Açıklamada, “Ruhsatsız ve test edilmemiş jeneratör, potansiyel bir patlayıcı sistemdir” ifadelerine yer verilerek, kamu yararı ve can güvenliği adına gerekli tedbirlerin alınması çağrısında bulunuldu.
