30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros Mütarekesi’nin ardından Anadolu’nun birçok bölgesi işgal edildi. İzmir’e Yunan askerleri çıkarken, Adana Fransızların, Antalya ve Konya ise İtalyanların kontrolüne geçti. İngiliz kuvvetleri de Urfa, Maraş, Antep, Merzifon ve Samsun’da konuşlandı. 13 Kasım 1918’de İngiliz donanmasının İstanbul önlerine demirlemesiyle işgal süreci daha da ağırlaştı.
BAĞIMSIZLIK MEŞALESİ SAMSUN’DA YAKILDI
Bağımsızlık meşalesi Samsun’da yakıldı. Mustafa Kemal Paşa, Karadeniz’de artan gerilim ve bölgede yaşanan asayiş sorunları gerekçe gösterilerek 9. Ordu Müfettişi olarak görevlendirildi.
16 Mayıs 1919’da Bandırma Vapuru ile İstanbul’dan ayrılan Mustafa Kemal Paşa ve beraberindeki heyet, 19 Mayıs’ta Samsun’a ulaştı. Heyetin kente ilk adımını attığı Reji İskelesi, Milli Mücadele’nin başlangıç noktalarından biri olarak tarihe geçti.
Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a çıkışı, yalnızca bir görevlendirme değil, aynı zamanda Anadolu merkezli bağımsızlık mücadelesinin fiilen başlaması anlamına geldi.
MİLLİ MÜCADELE’NİN İKİNCİ DURAĞI HAVZA OLDU
Milli Mücadele’nin ikinci durağı Havza oldu. Samsun’daki çalışmalarının ardından Havza’ya geçen Mustafa Kemal Paşa, burada bağımsızlık fikrinin Anadolu’da örgütlenmesi için önemli adımlar attı.
Havza’da Mustafa Kemal Paşa’nın talimatıyla İzmir’in işgalini protesto eden ilk miting düzenlendi. Bu süreç, işgallere karşı millet iradesinin açık şekilde ortaya konulduğu dönüm noktalarından biri oldu.
KURTULUŞ MEŞALESİ ANADOLU’YA YAYILDI
Kurtuluş meşalesi Anadolu’ya yayıldı. Samsun ve Havza’da başlayan süreç, Amasya Genelgesi, Erzurum Kongresi ve Sivas Kongresi ile güçlenerek ulusal bir direnişe dönüştü.
Milli Mücadele’nin başarıyla sonuçlanmasının ardından 29 Ekim 1923’te Türkiye Cumhuriyeti ilan edildi. Böylece 19 Mayıs 1919’da Samsun’da başlayan yolculuk, Cumhuriyet’in kuruluşuyla taçlandı.
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kaya Tuncer Çağlayan, 19 Mayıs’ın Türk tarihi açısından bir dönüm noktası olduğunu belirterek, Milli Mücadele’nin yalnızca bağımsızlık değil, aynı zamanda vatan bütünlüğü ve milli değerleri koruma mücadelesi olduğunu vurguladı.
Çağlayan, Samsun’un bu süreçteki önemine dikkat çekerek, Milli Mücadele fikrinin Anadolu’da karşılık bulup bulmayacağının ilk kez burada görüldüğünü ifade etti.
ATATÜRK’ÜN KATILDIĞI SON 19 MAYIS TÖRENİ 1938’DE YAPILDI
Atatürk’ün katıldığı son 19 Mayıs töreni 1938’de yapıldı. Sağlık sorunlarına rağmen Ankara’daki 19 Mayıs Stadyumu’nda düzenlenen törenleri izleyen Gazi Mustafa Kemal Atatürk, aynı yıl çıkarılan yasal düzenlemeyle 19 Mayıs’ın “Gençlik ve Spor Bayramı” ilan edilmesine tanıklık etti.
Atatürk’ün vefatının ardından ilk resmi bayram töreni 1939 yılında gerçekleştirildi. 1981 yılında yapılan düzenlemeyle bayramın adı “Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı” olarak değiştirildi.
Bugün 19 Mayıs, hem Milli Mücadele’nin başlangıcını simgeleyen tarihi bir gün hem de gençliğe emanet edilen Cumhuriyet idealinin en güçlü sembollerinden biri olarak kutlanmaya devam ediyor.
19 Mayıs Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı kutlu olsun!
